بايد با مراقبه و محاسبه دائمى به اصلاح گفتار و كردار خويش بپردازد تا هر مانع و سدّى را از مسير سلوك راه آخرت و نجات و هر وزر و وبالى را از گردن خود بردارد و البته انجام اين كار - كه مخالف خواهش نفس و اقتضاى طبيعت بشرى است - قطعاً با تحمل رياضت و زحمات شرعى و تلاشهاى جدى و پيگير نفسانى همراه است . خداوند سبحان در فراز مذكور از حديث ، به رنج و زحمت نفسانى نيكان و اهل آخرت اشاره فرموده كه منظور ، همان رنج مجاهده و مخالفت با نفس و خواهشهاى آن است .
با اين توضيح ، به خوبى روشن مىشود كه مقصود از اين رنج و زحمت ، هرگز ترك خوردن و آشاميدن و زن و فرزندان نيست كه اين كارها علاوه بر آن كه خلاف اقتضاى طبع انسانى است ، مخالفت سنّت پيامبر - صلّى اللَّه عليهو آله وسلّم - نيز هست ، چنانكه از آن حضرت روايت شده كه فرمود : « هر عبادتى دورهاى از حرص و ولع دارد ، سپس به سستى مىگرايد ، پس هر كس حرص در عبادتش به سنت من منتهى و تبديل شود ، هدايت يافته است و هر كس با سنت من مخالفت كند ، گمراه شده و عملش نابود مىشود .
بدانيد ! من ، هم نماز مىخوانم ، هم مىخوابم ، هم روزه مىگيرم ، هم افطار مىكنم ، هم مىخندم و هم گريه مىكنم ، پس هر كس از شيوه و سنت من رو بگرداند ، از من نيست . . . »
اميرالمؤمنين - عليهالسّلام - نيز در اين باره مىفرمايد : « گروهى از صحابه ، مباشرت با زنان ، افطار در روز و خواب در شب را بر خود حرام كرده بودند . ام سلمه اين موضوع را به پيامبر - صلّى اللَّه عليهو آله وسلّم - خبر داد . حضرت از منزل خارج شد و به نزد صحابه رفت و فرمود : آيا از مباشرت با زنان دورى مىكنيد ؟ من با زنان آميزش مىكنم و روز غذا مىخورم و شب مىخوابم ؛ پس هر كس از سنت من بيزارى جويد ، از من نيست . و خداوند آيه نازل فرمود : « چيزهاى پاكيزهاى را كه خدا بر شما حلال كرده بر خود حرام نكنيد و از حد در نگذريد كه همانا او از حد درگذرندگان را دوست ندارد و از روزى حلال و پاكيزه كه خداوند به شما داده بخوريد و تقواى خدايى را كه به او ايمان آوردهايد ، پيشه كنيد . » اصحاب گفتند : يا رسولاللَّه ، ما سوگند خوردهايم ! خداوند نازل فرمود : « خداوند به خاطر سوگندهاى لغو و
سر الإسراء في شرح حديث المعراج (فارسى) — صفحة 183
مساهمون: الشيخ علي سعادت پرور (پهلوانى تهرانى)
ص١٨٣