710 . عبدالرحمن بن حجاج مىگويد : ابوالحسن - عليهالسّلام - به من فرمود : « از سربالايى هموارى كه سراشيبى آن ناهموار است ، بپرهيز . » و فرمود : امام صادق - عليهالسّلام - مىفرمود : « نفس را با خواستههايش رها مكن كه خواستههاى نفس در سقوط آن است . رها كردن نفس در آن چه مىخواهد ، آزار نفس و جلوگيرى آن از خواستههايش ، دارو و درمان آن است . »
711 . پيامبر - صلّى اللَّه عليه وآله و سلم - فرمود : « از جهاد اصغر به سوى جهاد اكبر بازگشتيم . » و فرمود : « هر كس علمش بر هواى نفسش غالب شود ، آن علم ، علم نافع است و هر كس خواهش دلش را زير پا گذارد ، شيطان از سايهاش هم فرار مىكند . » نيز فرمود : « خداوند متعال مىفرمايد : هر بندهاى كه اطاعت مرا بكند او را به غير خودم وا نخواهم گذاشت و هر بندهاى كه معصيت مرا بكند او را به خودش واگذار مىكنم و برايم اهميتى نداردكه كجا و چگونه هلاك شود . »
712 . امام صادق - عليهالسّلام - مىفرمايد : پيامبر - صلّى اللَّه عليه وآله و سلم - گروهى را به جنگ فرستاد . هنگامى كه برگشتند ، فرمود : « مرحبا به گروهى كه از جهاد اصغر بازگشتهاند و جهاد اكبر هنوز بر عهدهء آنان باقى است . » پس به آن حضرت عرض شد : يا رسول اللَّه ! جهاد اكبر چيست ؟ حضرت فرمودند : جهاد با نفس . »
713 . در بعضى روايات آمده است مردى به نام مجاشع بر پيغمبر وارد شد و عرض كرد : « يا رسولاللَّه ، راه شناخت حق چگونه است ؟ حضرت فرمود : شناخت نفس . عرض كرد : يا رسولاللَّه ، راه موافقت با حق چگونه است ؟ حضرت فرمود :
مخالفت با نفس . عرض كرد : يا رسول اللَّه ، راه رسيدن به رضاى حق چگونه است ؟
حضرت فرمود : خشم گرفتن بر نفس . عرض كرد : يا رسول اللَّه ، راه رسيدن به حق چگونه است ؟ حضرت فرمود : دورى از ( خواستهء ) نفس . عرض كرد : يا رسولاللَّه ، راه اطاعت از حق چگونه است ؟ فرمود : عصيان و سركشى در برابر خواهش نفس .
عرض كرد : يا رسول اللَّه ، ذكر و ياد حق چگونه است ؟ حضرت فرمود : فراموش كردن نفس . عرض كرد : يا رسول اللَّه ، راه نزديك شدن به حق چگونه است ؟
سر الإسراء في شرح حديث المعراج (فارسى) — صفحة 427
مساهمون: الشيخ علي سعادت پرور (پهلوانى تهرانى)
ص٤٢٧