سايهاش ، عرش پروردگار و نور آن بهجت و درخشش الهى است ، ديدار كنندگانش فرشتگانند و دوستانش پيامبران . » سپس امام - عليهالسّلام - فرمود : « به انجام اعمال صالح بشتابيد تا همسايگان خدا باشيد » . . .
بيان
چنان كه در توضيح فراز پيش گذشت ، خداوند در باطن نعمتهاى ظاهرى بهشت ، نعمتهايى از تجلّيات ذاتى و اسمايى و صفاتى قرار داده است . و از آنها به تعبيراتى از اين قبيل ياد مىشود : لقاء ، تكلّم ، نظر ، روزى معين و معلوم ، دو بهشت ، نعيم ، سلطنت بزرگ ، شراب پاكيزه ، ديدار يا ديدار هر جمعه ، تجلّى ، فردوس - كه بالاترين درجات بهشت است و نهرهاى چهارگانهء بهشت از آن سرچشمه مىگيرد - و . . . اما اين عبارات ، با همهء اختلافى كه دارند ، همگى ، به يك حقيقت اشاره مىكنند و آن ، همان تجلّيات حضرت حق براى اولياى خاص خويش است .
خداوند سبحان با همهء اشياء هست و بر آنها سيطره دارد ، او از آنها جدا و در كنار آنها نيست ؛ بلكه به واسطه آنها تجلّى مىكند و در آنها ظهور مىنمايد و اين حقيقتى است كه به صراحت در قرآن و حديث آمده است .
خداوند متعال مىفرمايد : « چهرههايى در آن روز بشاش هستند و به پروردگارشان نظارهگرند . » و اميرالمؤمنين - عليهالسّلام - مىفرمايد : « چشمها به مشاهدهء ظاهرى او را نديدهاند ؛ امّا دلها ، به حقيقت ايمان او را ديدهاند . » و آنچه بعضى از بندگان ( خاص الهى ) به آن مىرسند ، همان مشاهدهء تجلّيات ذاتى و اسمايى و صفاتى خداوند به ديدهء دل و بصيرت در اين جهان يا جهان ديگر است ؛ به گونهاى كه او را با هر چيزى و هر نعمتى ، متجلّى و آشكار مىبينند .
اين بخش از آيات و رواياتى كه ذكر شد ، به همين ديدار با ديدهء دل - كه براى
سر الإسراء في شرح حديث المعراج (فارسى) — صفحة 333
مساهمون: الشيخ علي سعادت پرور (پهلوانى تهرانى)
ص٣٣٣