دعايتان مستجاب نمىشود . »
367 . امام حسن عسكرى - عليهالسّلام - مىفرمايد : « امام زين العابدين - عليهالسّلام - فرمود : خداوند متعال به موسى وحى فرمود : مرا نزد آفريدگانم محبوب ساز و آفريدگانم را نزد من محبوب كن . موسى عرض كرد : خداوندا چگونه چنين كنم ؟ خداوند فرمود :
نعمتها و عطاياى مرا به آنها يادآورى كن تا مرا دوست بدارند كه اگر بندهء فرارى از درگاه يا گمگشتهء از ساحت مرا بازگردانى ، از عبادت صد ساله و روزهء روزها و قيام شبهاى آن برايت بهتر است . موسى عرض كرد : اين بندهء فرارى از تو ، كيست ؟ خداوند فرمود : گنهكار سركش . موسى عرض كرد : گمگشتهء از ساحت تو كيست ؟ خداوند فرمود :
آنكه اصلًا از امامش شناختى ندارد ، نسبت به امام آگاهش مىكنى و آن را كه امام را مىشناسد ، اما با غيبت او ، از او ، دورافتاده و نسبت به احكام دينش ناآشناست ؛ با احكام دينى ، طريقه عبادت و راه جلب رضايت پروردگار ، آشنايش سازى .
آنگاه امام زينالعابدين - عليهالسّلام - فرمود : دانشمندان شيعهء ما را ثواب بزرگ و پاداش فراوان مژده باد . »
بيان
مقصود از ذكر فراوان آيات و روايات مختلف ، در توضيح اين بخش از حديث كه مىفرمايد : با گرسنگى براى بنده حالتى پيش مىآيد كه در هر زمينهاى ، سخن حق متناسب با آن زمينه را بر زبان مىراند ؛ استفادهء اطلاق و فراگيرى دامنهء مفهوم اين جمله است .
با اين توضيح روشن مىشود ، استرجاع « 1 » در هنگام مصيبت ، ياد دادن دين و احكام به جاهلان و هدايت آنها ، امر به معروف و نهى از منكر و مطالبى از اين قبيل ، همه ، از مصاديق و نمونههاى حقگويى هستند .
امّا علّت مترتب بودن حقگويى بر گرسنگى اين است كه گرسنگى ، به دليل تأثيرات معنوى كه در نفس مىگذارد ، انسان را ، در تبيين و آشكار كردن حق بىپروا
هامش
( 1 ) . مقصود به زبان راندن آيهء« إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ »است . مترجم