رواياتى كه ذكر شد و نظائر آنها ، تمام مواردى كه دل مشغولى به آنها شايسته نيست ، روشن خواهد شد . مطلب قابل توجه آن است كه حفظ قلب ، جز با عنايت خداوند متعال ممكن نيست و عنايت الهى در واقع همان هدايت ، ايمان ، آرامش و حكمت است . هر گاه دل به زيور اين فضيلتها آراسته شد ، از آثار هواى نفسانى ، گناه ، سوسههاى شيطان ، وابستگى به عالم طبيعت ، محبت دنياى دون و هرچه كه موجب غفلت و بازماندن از ياد خداست ، حفظ مىشود . جز ياد خدا را برنمىگزيند و جز عبادت او را نمىپذيرد ؛ زيرا به جايگاه اصلى خود بازگشته و حرم امن الهى شده است . چنانكه امام صادق - عليهالسّلام - مىفرمايد : « دل ، حرم پروردگار است ؛ پس چيزى جز خدا را در حرم خدا راه نده . » دل در اين صورت مىتواند ملكوت را نظاره كند . اما از اين بخش حديث كه ثمرهء گرسنگى را حكمت و حفظ قلب معرفى فرمود ، « 1 » معلوم مىشود كه گرسنگى ، اثر ويژهاى در جلب عنايت الهى دارد . در مورد گرسنگى پسنديده پيش از اين مطالبى بيان شد و در آينده نيز در توضيح بخش 38 آيات و رواياتى خواهد آمد كه مطلب را بيش از گذشته روشن خواهد كرد .
27
تقرّب به خداوند متعال
« و تقرّب به خودم »
قرآن كريم
300 . « به زودى نشانههاى خويش را در عالم طبيعت و در اندرونشان به آنها مىنمايانيم تا براى ايشان روشن شود كه همانا او حقّ است . آيا در استدلال بر پروردگارت همين كافى نيست كه او ، بر هر چيزى گواه و حاضر است ؟ بدانيد كه آنها نسبت به لقاء پروردگارشان درترديد هستند . آگاه باشيد كه او بر هر چيز محيط و مسلّط است . »
هامش
( 1 ) . ر . ك : بخش 25 و 26 .