خوانندگان براى درك معانى وسيع آنها ، دقّت بيشترى نمايند . در اين جا ، براى توجّه دادن خوانندگان ، به قسمتى از معانى هر يك اشارهاى مىشود .
معناى قضا و قدر و لزوم آراستگى به كمالات در درك معناى آن دو
بخش فوق ، « وَاجْعَلْ نَفْسِى . . . » اشاره به قدر و قضاى الهى دارد ؛
اوّلًا بايد دانست قدر و قضا الهى چيست تا معناى وسيع و خاصّ آن روشن شود .
« قَدَر » در اصطلاحِ روايات ، اندازهگيرىهايى است كه خداوند براى موجودات و به خصوص انسان ، به حساب جهات ظاهرى و خلقى و معنوى آنان ( در علم اجمالى خويش به اصطلاح ) در نظر گرفته و براى هر يك به اقتضاى جنبه خلقيشان ، رزقهاى ظاهرى و معنوى در مقام امور تا آخر عمرشان تقدير فرموده است . « قضا » يعنى آن چه در علم اجمالى در نظر گرفته ، آن را درباره هر موجود ، به خصوص انسان پياده نمايد .
بنابراين ، بشرى كه به اين امر توجه ندارد و هنوز نفسش به كمال والاى انسانيّت نرسيده و يا صاحب نفس مطمئنّه نشده ، به اقتضاى عالم جهل خاكىاش ، ممكن نيست ما فوق قدر و قضاى الهى را تقاضا نمايد . اين جاست كه بايد بگويد : « إِجْعَلْ نَفْسِى مُطْمَئِنَّةً بِقَدَرِكَ ، راضِيَةً بِقَضائِكَ » و توجّه كند كه جز با مزيّن شدن به آن معنى ، آرامش براى او حاصل نخواهد شد . در اين جا شايسته است به آيات و رواياتى اشاره شود :
خداوند مىفرمايد :
- . . . وَ خَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ فَقَدَّرَهُ تَقْدِيراً
« 1 »
و هرچيزى را آفريده و بدانگونه كه در خور آن بوده ، اندازهگيرى كرده است .
- الَّذِي خَلَقَ فَسَوَّى * وَ الَّذِي قَدَّرَ فَهَدى
« 2 »
همانكه آفريد و هماهنگى بخشيد و آن كه اندازهگيرى كرد و راه نمود .
- إِنَّ اللَّهَ بالِغُ أَمْرِهِ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْراً
« 3 »
هامش
( 1 ) . سورهى فرقان ، آيهى 20 .
( 2 ) . سورهى اعلى ، آيات 2 و 3 .
( 3 ) . سورهى طلاق ، آيهى 3 .