اى هشام ، خداوند دو حجّت بر مردم دارد : يكى حجّت آشكار و ديگرى حجّت باطنى ، حجّت ظاهرى همان فرستادگان و پيامبران و ائمّه - عليهمالسّلام - هستند و حجّت باطنى ، همان عقلها هستند .
ويژگى صاحبان عقل و معصومين - عليهمالسّلام -
صاحبان عقل و حجج ظاهره در اين حديث ، اين گونه معرفى شدهاند :
« يا هِشامُ ! إِنَّ اللَّهَ - تَبارَكَ وَتَعالى - بَشَّر أَهْلَ الْعَقْلِ وَالْفَهْمِ فِى كِتابِهِ فَقالَ :
فَبَشِّرْ عِبادِ * الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولئِكَ الَّذِينَ هَداهُمُ اللَّهُ وَ أُولئِكَ هُمْ أُولُوا الْأَلْبابِ
« 1 » . » « 2 »
اى هشام ، خداوند - عزّوجلّ - اهل عقل و فهم را در كتابش اين گونه بشارت مىدهد : پس بشارت به آن دسته از بندگانم كه به سخنها گوش فرامىدهند و از نيكوترين آنها پيروى مىكنند ، آنانند كه خداوند هدايتشان كرده است ، هم ايشان صاحبان لُبّ [ و حقيقت ، عقل ] مىباشند .
در حديث گذشته نيز حجج ظاهر معرفى شده بودند : « فَأَمَّا الظّاهِرَه فَالرُّسُل وَ الْأَنْبِياء - عليهمالسّلام - وَ الْأَئِمَّة - عليهمالسّلام - » ، على - عليهالسّلام - نيز يكى از ائمه مىباشد كه در زيارت فوق ، بدان اشاره شده است .
معناى حجت در احاديث
در احاديث ، حجّت بودن معصومان - عليهمالسّلام - به معانى مختلفى آمده است كه برگشت همه ، به معناى خلافت و امامت از جانب خداوند و اتمام حجّت بر همه خلق مىباشد .
در حديثى وارد است كه رواى از حضرت ابىجعفر - عليهالسّلام - مىپرسد :
هامش
( 1 ) . سورهى زمر ، آيات 17 و 18 .
( 2 ) . اصول كافى ، ج 1 ، ص 13 ، حديث 11 .