-
وَ ما بِكُمْ مِنْ نِعْمَةٍ فَمِنَ اللَّهِ
« 1 »
و هر نعمتى كه داريد ، از ناحيهى خداست .
- وَ أَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظاهِرَةً وَ باطِنَةً
« 2 »
و نعمتهاى آشكار و نهان خود را بر شما كامل گردانيد .
و هر يك از اين نعمتها ، ظهور يافته از اسم يا اسامى خاصّى از نامهاى الهى - به حساب تفاوتى كه در آنها وجود دارد - مىباشد .
بنابراين نمىتوان حمدى كه در مقابل نعمت معنوى وجود انبيا و اوصيا - عليهمالسّلام - و كتب آسمانى و قرآن شريف است ؛ و حمدى كه در مقابل نعمتهاى ظاهرى برونى و درونى به حساب تعدّد ظهورات ظاهر و منشأ گرفته از نامهاى الهى است ، يكىدانست .
از اين رو ستايش او سبحانه نيز نسبت به هر كدام بايد خاصّ به خود باشد ، چنان كه در اين فراز دعا فرموده شده : « الْحَمْدُللَّهِ بِمَحامِدِكَ كُلِّها عَلى جَمِيعِ نَعْمآئِكَ كُلِّها . »
عبوديت و معرفت حقيقى ، رضايت و خشنودى پروردگار
در مورد جمله : « حَتّى يَنْتَهِىَ الْحَمْدُ إِلى ما تُحِبُّ وَ تَرْضى » بايد گفت : « ما تُحِبُّ وَ تَرْضى » ، همان نعمتى است كه غرض غايى از خلقت بشر بر آن بوده و هر كس را آن عنايت نصيب گردد ، بايد بهترين حمد را - كه مناسب آن نعمت عظماى الهى است - داشته باشد . به عبارت ديگر آن نعمت عبوديّت ، واقعى و شناسايى حقيقى او سبحانه مىباشد ، چنان كه خداوند مىفرمايد :
- وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ
« 3 »
و جنّيان و انسانها را نيافريدم ، مگر اين كه مرا بپرستند .
- بَلى مَنْ أَوْفى بِعَهْدِهِ وَ اتَّقى فَإِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ
« 4 »
آرى ، هر كس به عهد و پيمان خويش وفا نموده و تقوى پيشه كند ، به راستى كه
هامش
( 1 ) . سورهى نحل ، آيهى 53 .
( 2 ) . سورهى لقمان ، آيهى 20 .
( 3 ) . سورهى ذاريات ، آيهى 56 .
( 4 ) . سورهى آلعمران ، آيهى 76 .