اقسام غلو مقبول
شارح گويد :
ضمير در [ منه ] به غلوّ راجع بوده و حاصل كلام آنكه غلوّ مقبول داراى اقسامى است كه ذيلا بيان ميشوند :
از جمله : غلوّى است كه بر آن لفظى داخل شده كه موجب قرب غلوّ به صحّت مىشود مانند لفظ [ يكاد ] در فرموده حقتعالى :
يكاد زيتها يضيئ و لو لم تمسسه نار ( بىآنكه آتشى روغن آن را برافروزد ، نزديك است روشنائى آن روغن جهان را فروزان كند ) .
شاهد در اينستكه اضائه روغن زيتون و نور دادنش همچون اضائه چراغ بدون آتش امرى است كه عقلا و عادتا محال بوده و اگر اين تعبير در غير قرآن مىبود مردود واقع ميشد پس ذكر آن از باب غلوّ و مبالغه است منتهى چون كلمه [ يكاد ] بر آن داخل گرديده و گفته شده : يكاد يضيئ الخ .
مفيد اينمعنا است كه محال در خارج واقع نشده ولى از باب مبالغه بايد گفت قريب بوقوع مىباشد .
و از جمله : غلوّى است كه متضمّن نوعى حسن از تخييل مىباشد همچون قول ابو الطّيب المتنبّى :
عقدت سنابكها عليها عثيرا * لو تبتغى عنقا عليه لا مكنا
يعنى : سمّ آن اسبها در وقت جنگ بالاى سرشان غبارى را بلند كرده بود كه اگر طالب بودند با گردنهايشان بر آن غبارها راه روند ممكن بود .