تمسّك نموده و چنين گفته است :
كفّار خبرهاى نبىّ اكرم بعالم حشر و نشر را از راه منع خلوّ به دو دسته تقسيم نمودهاند :
1 - اخبار افترائى .
2 - اخبار در حال جنون .
يعنى گفتهاند اين سنخ اخبار صادره از ايشان يا در حال جنون بوده و يا افتراء و كذب محض است و دليل بر تقسيم تنها اين سنخ اخبار در دو قسم مزبور را آيه شريفه [ اذا مزّقتم الخ ] قرار داده .
سپس گفته : جاى ترديد نيستكه مقصود از اخبار در حال جنون اخبار كاذبه نيست چه آنكه ايندو با هم قسيم مىباشند به دليل اينكه معناى آيه شريفه [ افترى على اللّه الخ ] اينست كه اين قبيل اخبار نبىّ اكرم يا كذب است و يا در حال جنون صادر شده و بمقتضاى اينكه قسيم چيزى مغاير با آنست ايندو نيز با هم ميبايست متغاير باشند .
چنانچه مقصود از اين اخبار ، اخبار صادقه نيز نمىباشد زيرا ايشان معتقد بصدق حضرتش نبودند پس باتوجه به اين تقرير اخبار در حال جنون واسطه بين صدق و كذب شده و واسطه بدينوسيله ثابت مىشود .
قوله : اذا مزّقتم كلّ ممزّق الايه : سوره سبا آيه ( 7 )
قوله : و لو قال لانّهم اعتقدوا الخ : مصنف در مقام تقرير واسطه بين صدق و كذب و اينكه اخبار در حال جنون صادق نيست گفت : علّتش اينست كه كفّار بصدق حضرتش اعتقاد نداشتند پس اين اخبار صادق نبوده است شارح بعنوان انتقاد از مصنّف مىگويد : اگر
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 218
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢١٨