متن : و وجه انتفاء اللّازم باقسامه :
انّهما لو كانا ضدّين او مثلين لم يجتمعا فى محلّ واحد و هما مجتمعان ، ضرورة انّه يتحقّق فى الحركة الامر بها و النّهى عن السّكون الّذى هو ضدّها و لو كانا خلافين لجاز اجتماع كلّ واحد منهما مع ضدّ الآخر ، لانّ ذلك حكم الخلافين كاجتماع السّواد و هو خلاف الحلاوة مع الحموضة فكان يجوز ان يجتمع الامر بالشّيء مع ضدّ النّهى عن ضدّه و هو الامر بضدّه ، لكن ذلك محال .
امّا لانّهما نقيضان ، اذ يعدّ « افعل هذا » و « افعل ضدّه » امرا متناقضا كما يعد فعله و فعل ضدّه خبرا متناقضا .
و امّا لانّه تكليف به غير الممكن و انّه محال .
ترجمه :
وجه انتفاء لازم باقسام سهگانهاش
وجه انتفاء لازم باقسام سهگانه اينست كه اگر امر بالشّيء و نهى از ضدّ مثلان يا ضدّان باشند در محلّ واحد نبايد اجتماع كنند درحالىكه اين دو باهم مجتمعند ، زيرا بديهى و ضرورى است كه در حركت هم امر به آن و هم نهى از سكون كه ضدّش مىباشد تحقّق دارند .
و نيز اگر اين دو خلافين مىبودند بايد هريك با ضدّ ديگرى قابل جمع باشد چه آنكه اين معنا حكم خلافين است نظير اجتماع سواد كه خلاف حلاوت و شيرينى است با حموضت ( ترشى ) پس بايد اجتماع امر بالشّيء با ضدّ نهى از ضدّش كه عبارت باشد از امر بضدّ اجتماع كند درحالىكه اين اجتماع محال است زيرا اين دو يا نقيض يكديگر بوده چه آنكه « افعل هذا » و « افعل ضدّه » امر متناقض بوده همانطورىكه « فعله » و « فعل ضدّه » خبر متناقض محسوب مىشود .
و يا از قبيل تكليف بامر غير ممكن بوده و آن نيز محال مىباشد .