چه آنكه حجّيّت شهرت از حيث آنكه مفيد ظنّى است كه از باب انسداد باب علم معتبر و حجّت شده است بعدى نداشته و آن را نمىتوان انكار كرد .
شرح مقصود كلمه « شهرت » در لغت به معناى وضوح و بروز است اعم از آنكه ظهور را نسبت به تمام در نظر گرفته يا به ملاحظه معظم مردم سنجيده و يا باعتبار كثيرى از ايشان منظور دارند .
بنابراين ممكنست در حكم مسألهاى دو طرف نقيض آن مشهورى باشد يعنى كثيرى از فقهاء به يك طرف مسئله و كثير ديگرى به طرف ديگر رأى و فتوى داده باشند .
و اصطلاحا اين كلمه را در دو مورد استعمال مىنمايند :
الف : در مورد فتوى كه از آن به شهرت فتوائى نام مىبرند .
ب : در مورد روايت كه از نظر ارباب فنّ بنام شهرت روائى خوانده مىشود .
مقصود از شهرت روائى آنست كه روايتى از نظر تدوين و ضبط در كتب احاديث به مرحله كثرت و شيوع رسيده باشد بهطورىكه بين رواة و نقله احاديث مشهور و معروف شده باشد .
از كلام مرحوم شهيد اوّل در كتاب « ذكرى الشيعة » اينطور برمىآيد كه بين آن و شهرت فتوائى از نظر افاده ظنّ فرقى نمىباشد .
و از ظاهر عبارت بعضى بلكه تصريح برخى چنين استفاده مىشود كه بين آنها تفاوت بسيار بوده و ظنّى كه از شهرت روائى استفاده مىگردد بمراتب ضعيفتر از ظنّ مستفاد از شهرت فتوائى است و اكثر ادلّهاى كه در شهرت فتوائى جارى است در آن سريان و جريان ندارد .
و منظور از شهرت فتوائى آنست كه حكمى از نظر فتواى جلّ علماء و معظم فقهاء ثابت بوده بهطورىكه باتّفاق كلمه همگى به يك رأى متمايل شده باشند ولى از اتفاقشان علم و يقين به حكم حاصل نشود اعم از آنكه مخالف معروفى در مقابلشان قرار گرفته يا چنين نباشد .
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 533
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥٣٣