مبتداء بوسيله كما « انّما » يا « الّا » محصور فيه باشد مانند مثالى را كه مصنّف در متن آورده چه آنكه « لنا » خبر است براى « اتباع احمد » و چون « اتباع » بوسيله كلمه « الّا » محصور فيه مىباشد لاجرم تقديم خبر برآن واجب گرديده زيرا اگر خبر را مؤخر آورده و بگوئيم : ما اتّباع احمد الّا لنا چنين توهّم مىشود كه انحصار در خبر است نه در مبتداء در حالى كه غرض حصر در مبتداء مىباشد .
قوله : يستوجب التّصديرا : كلمه « يستوجب » يعنى استحقاق داشته باشد .
متن : « 136 »
و حذف ما يعلم جائز كما * تقول زيد بعد من عند كما
تجزيه و تركيب
واو : به معناى استيناف .
حذف : مضاف ، مبتداء
ما : موصوله ، مضاف اليه
يعلم : مضارع مجهول ، صله و عائد براى ما
جائز : اسم فاعل ، خبر براى « حذف » .
كاف : به معناى مثل
ما : موصوله
تقول : مضارع معلوم صله براى « ما » و عائدش محذوف است و تقدير آن « تقوله » است .
زيد : موصوف
بعد : ظرف ، متعلّق است به « استقرّ » صفت براى « زيد » .
من : استفهاميّه ، مبتداء .
عند كما : مضاف و مضاف اليه ، خبر براى « من » .
ترجمه :
و حذف آنچه معلوم است جايز مىباشد مثل زيدى كه بعد از جمله « من