سپس مصنّف گويد :
و در حالى كه برخى از ضمائر منفصل باشند هركدام را كه خواستى مىتوانى مقدّم دارى .
شارح گويد :
يعنى اخصّ را برغيرش مقدّم كنى يا غير اخصّ را برآن مشروط باينكه از وقوع اشتباه در امان باشيم مثل :
الدّرهم اعطيتك ايّاه يا الدّرهم اعطيته ايّاك كه معنا در هردو صورت بطور وضوح و آشكار اينستكه : درهم را به تو اعطاء نمودم .
ولى در مثال : زيد اعطيتك ايّاه جايز نيست ضمير غائب را برمخاطب مقدّم داشته و بگوئيم :
زيد اعطيته ايّاك زيرا معلوم نيست كه زيد را بمخاطب اعطاء نموده يا به عكس مخاطب را به زيد بخشيده است .
قوله : و هو الاعرف : ضمير « هو » به اخصّ راجع است .
قوله : على غيره : ضمير در « غيره » به اخصّ عود مىكند .
متن : « 67 »
و فى اتّحاد الرّتبة الزم فصلا * و قد يبيح الغيب فيه وصلا
تجزيه و تركيب
فى اتّحاد : جارّ و مجرور ، متعلّق به « الزم » ، مضاف .
الرّتبه : مضاف اليه .
الزم : به صيغه امر حاضر ، از باب افعال ، فعل و فاعل .
فصلا : مفعول براى « الزم » .
و : عاطفه .