متباينان
دو عددى هستند كه يكى بزرگتر و ديگرى كوچكتر بوده بشرطيكه بين آن دو نه تداخل بوده و نه توافق مانند مخرج دو كسر 5 / 1 و 4 / 1 .
طرز تشخيص نسب چهارگانه
براى تشخيص اينكه بين دو عدد كداميك از نسب چهارگانه است بايد نگريست :
دو عدد از دو حال خارج نيستند يا با هم متساوى بوده و يا متفاوتند :
اگر متساوى باشند نسبت تماثل و دو عدد را متماثلان گويند .
و اگر متفاوت يعنى يكى بزرگتر و ديگرى كوچكتر باشد از سه حال خارج نيست :
يا در صورتى كه عدد بزرگتر را وقتى بر كوچكتر تقسيم كنيم باقى مانده ندارد همچون تقسيم هشت بر چهار ، در اين صورت عددين را متداخلين خوانند .
و اگر باقى مانده داشت ، پس مقسوم عليه را بر باقيمانده تقسيم مىكنيم اگر باقى مانده نداشت عمل تمام بوده و در غير اين صورت دو مرتبه مقسوم عليه دوّمى را بر باقيمانده دوّمى تقسيم مىكنيم تا جائى كه باقى مانده نماند پس اگر اين عمليّات واقع شد معلوم مىشود بين ايندو توافق است و عددين متوافقين مىباشند مانند دو عدد 6 و 4 زيرا وقتى ( 6 ) را بر ( 4 ) تقسيم كنيم باقيمانده ( 2 ) مىشود ، سپس مقسوم عليه را كه ( 4 ) باشد بر ( 2 ) تقسيم مىكنيم چيزى باقى نمىماند ، پس معلوم مىشود بين اين دو عدد