تقريره فيكون إقرارا بعتق المماليك الذين انعتقوا دون غيرهم ، لأصالة البراءة و الإقرار إنما يحمل على المتيقن لا على ما فيه احتمال .
شرح فارسى :
مرحوم شارح مىفرماين :
برخى از فقهاء فرمودهاند :
شرط عبيد محكوم به آزاد اينست كه نفراتشان به مقدار مدلول جمع باشد زيرا مقتضاى ظاهر لفظ جمع چنين بوده و رعايتش واجب مىباشد از اينرو لازمست قبلا نفراتى كه جمع حقيقتا بر آنها صادق و منطبق است پس اگر سائل پرسيد : ءاعتقت عبيدك ، و او در جواب گفت : نعم ، لازم است عبيد را حمل بر اقلّ جمع كه سه نفر باشد بنمائيم .
سؤال و اعتذار
امّا سؤال :
به اين تقرير اشكال شده و گفتهاند :
كلمه [ عبيدك ] جمع مضاف و مفيد عموم است و همانطوريكه شما براى رعايت ظاهر جمع شرط نموديد كه نفرات آزاد شده بايد با مدلول جمع يعنى لااقل سه نفر منطبق باشند لازمست ظاهر عموم نيز رعايت شده و لفظ را حمل بر جميع عبيد مولا نموده و حكم به آزادى همه نمائيم .
امّا اعتذار :
ايشان در مقام اعتذار از اين سؤال و جواب آن فرمودهاند :
وقتى مولى سه نفر از بندههايش را آزاد نمود بر نفرات آزاد شده صادق است گفته شود :