انصرن يارى كنيد شما زنان حاضر در زمان حال .
و همچنين است صرف امر حاضر از « ضرب ، يضرب » زيرا در صرف آن مىگوئى :
اضرب بزن تو يكمرد حاضر در زمان حال .
اضربا بزنيد شما دو مرد حاضر در زمان حال .
اضربوا بزنيد شما مردان حاضر در زمان حال .
تا آخر شش صيغه .
و نيز امر حاضر از « علم ، يعلم » كه « اعلم » بوده و از « انقطع ، ينقطع » كه « انقطع » مىشود و از « اجتمع ، يجتمع » كه « اجتمع » و از « استخرج ، يستخرج » « استخرج » مىباشد .
و علماء همزه « اكرم » را كه امر است از باب افعال فتحه دادهاند و آن بنابراين است كه از اصل متروكش گرفته شده باشد چه آنكه اصل « تكرم » تاكرم مىباشد لذا بعد از حذف تاء چون متحرّك بود به همان حركت امر را بناء نموده تنها آخرش را ساكن كرديم .
شرح
فتحذف منه : ضمير در « منه » به مضارع برمىگردد .
مزيدا فى اوّله : ضمير در « اوّله » به مضارع برمىگردد .
الّا ان يكون عين المضارع منه : ضمير در « منه » به امر برمىگردد .
فتضمّها : ضمير مؤنّث به همزه برمىگردد .
بناء على الاصل المرفوض : كلمه « مرفوض » يعنى متروك .
متن : و اعلم :
انّه اذا اجتمع تاءان في اوّل مضارع « تفعّل » و « تفاعل » و
الكلام اللطيف في شرح التصريف (فارسى) — صفحة 50
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥٠