ديارهم هم به غير حقّ الّا ان يقولوا ربّنا اللّه . . . . « 1 »
يعنى به مؤمنانى كه ديگران با ايشان كارزار مىكنند رخصت جنگ داده شد زيرا ايشان مورد ستم دشمن قرار گرفتهاند و حق تعالى بريارى ايشان قادر و تواناست ، مؤمنان يادشده كسانى هستند كه بواسطه ظلم كفّار به ناحق از خانههايشان آواره شده و جز آنكه مىگفتند پرورگار خداى يكتا است جرمى نداشتند . . . .
در تفسير شريف لاهيجى آمده :
آيه اذن للذين يقاتلون . . . . عام بوده و اختصاصى به مهاجرين و به آل سيّد النبيّين صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ندارد بلكه هم مهاجرين از مصاديق اين آيه كريمه بوده و هم ذريّه طيبين و طاهرين آن حضرت سلام اللّه عليهم اجمعين و مؤيّد اين گفتار حديث حضرت ابو جعفر الباقر عليه السّلام است كه در مجمع البيان به اين شرح آورده :
قال ابو جعفر عليه السّلام : نزلت هذه الآية فى المهاجرين و جرت فى آل محمّد الّذين اخرجوا من ديارهم و اخيفوا .
يعنى : اگرچه اين آيه كريمه به حسب ظاهر براى مهاجرين نازل شده امّا در حقيقت در آل محمّد عليهم السّلام نيز كه از ديار خود رانده شدهاند جارى است .
و در روضه كافى از آن حضرت روايت كرده كه : فرموده حق تعالى : الذين اخرجوا من ديارهم به غير حق ، در شأن رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و امير المؤمنين عليه السّلام و حمزه سيّد الشهداء سلام اللّه عليه نازل شده و در حق حسين نيز جارى است .
مقاله صاحب بيت الاحزان
مرحوم عبد الخالق بن عبد الرحيم يزدى در كتاب بيت الاحزان كه كتاب بسيار ارزشمند و نورانى است فرموده : ببايد دانست كه اين آيه شريفه جارى است در حق هرخداپرستى كه او را از روى ظلم از ديار خود بيرون كنند ، ليكن در حديث
هامش
( 1 ) - آيه ( 39 ) و ( 40 ) از سوره حجّ