ب - مزار گمنام شهداى فخّ
هنگام خلافت هادى عباسى ، حسين بن على بن حسن بن حسن بن على بن ابىطالب عليه السلام نوادهء بزرگوار امام حسن مجتبى عليه السلام ( كه پس از شهادت به « شهيد فخّ » مشهور شد ) و چند تن از سادات و نوادگان امام حسن عليه السلام همراه نزديك به چهار هزار نفر از علويان ، كه از حكومت عباسيان به ستوه آمده بودند ، در مدينه دست به قيام زدند . آنان پس از تصرف مدينه به سمت مكّه حركت كردند . در مدخل ورودى مكه ، در نزديكى مسجد تنعيم ، كه به « وادى فَخّ » معروف است ، با سپاهيان خليفه رو به رو شدند . در اين نبرد كه در سال 169 ق . رخ داد ، سپاهيان عباسى فرزندان پيامبر صلى الله عليه و آله را قتل عام و سرهاى بيش از يكصد نفر از شهدا را از تن جدا كردند و همراه اسرا نزد خليفه فرستادند .
بدنهاى بى سرِ شهداى فخ ، پس از سه روز ، در همان محل مدفون شدند . « 1 » از امام جواد عليه السلام نقل شده كه براى ما اهل بيت بعد از كربلا قتلگاهى بزرگتر از فخ نبوده است .
همچنين امام باقر عليه السلام از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل كردهاند كه آن حضرت فرمود : در اين مكان ( فخّ ) مردى از فرزندان من ، با جماعتى ديگر كشته مىشوند كه ارواح آنان بر بدنهايشان به سوى بهشت سبقت خواهد گرفت و جبرئيل عليه السلام نيز به من خبر داده است كه يكى از فرزندان تو در اينجا شهيد مىشود كه اجر دو شهيد خواهد داشت . « 2 »
محل فخ يكى از ميقاتهاى حج ، البته از نظر شيعه است كه آن را ميقات كودكان نابالغ دانستهاند . امام صادق عليه السلام قبل از ورود به حرم در مكان مذكور غسل فرموده و به آن امر مىكردهاند . « 3 »
مزار آنان ، همانند ساير قبور ، مورد بىتوجهى قرار گرفته است . اين محل امروزه به
هامش
( 1 ) . مسعودى ، مروج الذهب ، ج 3 ، ص 309 ، طبرى ، تاريخ الطبرى ، ج 10 ، صص 34 - 24 ؛ ابوالفرج اصفهانى ، مقاتل الطالبيّين ، صص 364 - 386 .
( 2 ) . ابوالفرج اصفهانى ، همان 366 - 367
( 3 ) . شيخ طوسى ، تهذيب الاحكام ، ج 5 ، ص 99