بىدانه : يك مثقال « 1 » ؛ كوفته و بيخته به « 2 » آب قراح « 3 » بسريشند و قرص سازند « 4 » .
قرص بنفشه : دماغ را « 5 » از اخلاط بلغمى و صفراوى پاك كند و خلط صفراوى « 6 » از مفاصل براند « 7 » : بنفشه ميان بادام : دو درم « 8 » / تربد سپيد « 9 » مجوف : يك درم / رب السوس : نيم درم / پوست هليله زرد : نيم درم / انيسون : دانگى ؛ كوفته و بيخته به آب قراح بسريشند و قرص سازند « 10 » .
قرص پنجگشت « 11 » : سدهء سپرز را بگشايد : تخم پنجگشت ، تخم كاشنى ، تخم تورك ، تخم كدو : راستار است ؛ كوفته و بيخته ، به « 12 » سكنگبين بسريشند « 13 » و قرص سازند .
قرص غافث « 14 » : تبهاى بلغمى را سود دارد « 15 » و سوداوى را هم « 16 » : عصاره غافث « 17 » : 6 « 18 » / ترنجبين : 6 « 19 » / طباشير سپيد « 20 » : 4 « 21 » / ورق گل سرخ : 2 « 22 » / سنبل « 23 » : 2 « 24 » ؛ كوفته و بيخته « 25 » ،
هامش
( 1 ) . م : از هريكى يك درم و نيم گل ارمنى دو درم .
( 2 ) . م : با .
( 3 ) . قراح : به فتح اول ، آب صاف پاكيزه بىآميختگى چيزى ( منتهى الارب ) .
( 4 ) . م : - پوست هيله زرد . . . سازند .
( 5 ) . م : - را .
( 6 ) . م : - و خلط صفراوى .
( 7 ) . م : + پوست هليلهء .
( 8 ) . ل : 2 .
( 9 ) . م : سفيد .
( 10 ) . م : - پوست هليلهء زرد . . . سازند .
( 11 ) . پنجگشت : پنج انگشت ، نام نباتى است كه آن را دلآشوب خوانند و بته و درخت آن در كنار رودخانهها رويد و برگ آن مانند برگ شاهدانه باشد . به حذف همزه هم به نظر آمده است كه پنجگشت باشد و معرب آن فنجكشت است .
« اثلق ، اسم عربى فنجكشت است و ذو خمسة اوراق نيز نامند و به فارسى پنج انگشت و فلفل كوهى ، و به شيرازى دلآشوب خوانند . درختى است ما بين شجر و گياه ، و برگ آن از برگ زيتون كوچكتر و نرمتر . . . » ( مخزن الادويه ، ص 57 ) .
( 12 ) . م : به .
( 13 ) . م : بسرشند .
( 14 ) . م : عاقب .
( 15 ) . م : - سود دارد .
( 16 ) . م : سود دارد .
( 17 ) . م : عاقب .
( 18 ) . م : شش درم .
( 19 ) . م : - ترنجبين 6 .
( 20 ) . م : سفيد .
( 21 ) . م : چهار درم .
( 22 ) . م : و .
( 23 ) . م : + از هريك .
( 24 ) . دو درم .
( 25 ) . م : + به وزن آورند و .