باب پنجم « 1 » : در صرع « 2 »
صرع مرضى مخوف است . سبب « 3 » آن سدهاى است ناتمام كه در راهگذر « 4 » روح « 5 » نفسانى حادث شود ، كه اگر « 6 » سده تمام شود « 7 » ، سكته باشد و بدين سبب حركات بىنظام و تشنج بازديد « 8 » آورد « 9 » . و ماده اين مرض يا « 10 » بلغمى باشد يا سوداوى « 11 » .
علامت بلغمى ، سفيدى « 12 » رنگ روى و فربهى بدن باشد و زبان مصروع زرد « 13 » باشد و از چيزها كه موجب خشم نباشد ، خشم عظيم گيرد و حواس ثقيل « 14 » باشد و آب دهان « 15 » بسيار باشد .
عليج « 16 » : تنقيه بدن بايد كردن از بلغم و پس از آن خاصه تنقيه دماغ بايد كردن از بلغم « 17 » به حب اياره « 18 » و حب اصطمخيقون « 19 » . و جلاب گرم از تخم رازيانه و بالنگو و « 20 » گل شكر بايد دادن .
و غذا نخودآب با خسك « 21 » دانه بايد دادن « 22 » .
علامت صرع « 23 » سوداوى ، لاغرى بدن و سياهى رنگ و خفقان دل و ترشى « 24 » طعم دهان « 25 » و ترس باشد « 26 » .
هامش
( 1 ) . م : + از مقالهء دوم .
( 2 ) . م : + گويد ؛ « و اين مرضى است كه آدمى بىهوش بيفتد و دهان و دست و پاى كج و متشنج گردد و اضطراب كند . » ( ميزان الطب ، ص 44 ) .
( 3 ) . م : و سبب .
( 4 ) . س : راه .
( 5 ) . س : - روح .
( 6 ) . م : - كه اگر ، + هرگاه .
( 7 ) . ل : باشد .
( 8 ) . ل : بديد .
( 9 ) . م : كند .
( 10 ) . ل : - يا .
( 11 ) . ل : - يا سوداوى ؛ م : سودايى .
( 12 ) . س : سپيدى .
( 13 ) . ل : سفيد ؛ « زبان مصروع زرد باشد و رگهاى زير زبان او سبز باشد . . . » ( خفى علايى ، ص 136 ) .
( 14 ) . م : معتل .
( 15 ) . م : دهن .
( 16 ) . ل و م : علاج .
( 17 ) . س : - و پس از آن . . . بلغم .
( 18 ) . س : اياده .
( 19 ) . س : اصطمخيقون ؛ م : اصطحيقون .
( 20 ) . س : - و .
( 21 ) . س و م : خشك .
( 22 ) . س : - بايد دادن .
( 23 ) . م : - صرع .
( 24 ) . م : ضعف .
( 25 ) . م : + ترش .
( 26 ) . س : ترسناك بود .