بمانند پس رد بايشان به چهار بخش يا به پنج بخش است اگر يكخواهر پدرى يا يكخواهر مادرى باشند ميراث با رباعست كه يكبخش از ان خواهر مادرى است و سه بخش از ان پدرى و اگر دو خواهر پدرى با يكخواهر مادرى باشند ميراث باخماس است كه چهار بخش از ان خواهران پدرى است و يكبخش از ان خواهر مادرى در صورت اولى و دو بخش از انخواهران مادرى است و سه بخش از انخواهر پدرى است در صورت دوّم و چون زن يا شوهر هم با ايشان باشند نصيب اعلى كه ربع است از زن و نصف است از شوهر و بقيه را ايشان برند و نقصان بر نصيب برادر و خواهر پدرى و مادرى و يا پدرى واقعميشود نه بر نصيب مادرى و چون شخصى وفات كند تنها جد را گذارد تمامى ميراث از ان اوست همچنين است اگر جده گذارد و چون جد و جدهء پدرى گذارد مذكر دو بخش ميبرد مؤنث يكبخش و اگر مادرى گذارد برابر مىبرند و چون اجداد پدرى و مادرى همه گذارد مادرى را دو دانگست اگر چه يكى باشد و باقى ميراث از ان جد يا جدهء پدرى است و چون زن يا شوهر هم با ايشان گذارد نقصان بر نصيب جد پدريست نه مادرى و درين وارثان كه بيان كرده شد در هر صنفى اقرب ابعد را محروم ميسازد از ميراث و چون اجداد و جدات و برادران و خواهران همه گذارد جد مثل برادر است و جده مثل خواهر است و جد هر چند بالا باشد شريكست با برادران و اولاد برادران و خواهران قائم مقام پدران خوداند در قسمت و شركت اجداد و هر يك از ايشان نصيب پدر و مادر خود مىبرند چون مادرى باشند مذكر و مؤنث برابر مىبرند و چون فرزندان برادر يا خواهر پدرى باشند مذكر دو مقدار مؤنث ميبرد مرتبهء سوّم اعمام و اخوالاند ايشانرا اولوا الارحام مينامند اينها ميراث وقتى مىبرند كه از وارثان دو مرتبهء گذشته كسى نباشد اگر شخصى وفات كند عم تنها گذارد ميراث همه او راست و چنين است اگر دو عم يا زياده گذارد و همچنين است اگر يكعمه يا زياده گذارد و چون عم يا عمه گذارد عم را دو بخش عمه را يكبخش و چون عم و عمهء مادر پدرى و مادرى با پدرى گذارد از جانب مادريرا يكدانگست اگر يكى باشد و دو دانگست اگر زياده باشند مذكر و مؤنث برابر مىبرند و باقى ميراث از ان عم و عمهء مادر پدريست خواه يكى باشد خواه زياده از يكى مذكر مثل حظ الانثيين ميبرد و عم و عمهء پدرى محروم است بسبب وجود مادر پدرى و اگر مادر پدرى نباشند قائم مقام ايشانست پدرى و حكم ايشان دارد و اگر يكخال تنها گذارد ميراث همه از ان اوست و همچنين بود دو خال و زياده يا يكخاله و زياده و چون جمعشوند با هم برابر مىبرند مذكّر و مؤنّث و چون هر يك از طرفى باشد خال و خالهء مادريرا يكدانگ ميراث است اگر يكى باشد و دو دانگست اگر زياده باشند مذكّر و مؤنّث برابر و باقى ميراث از ان مادر پدرى است خواه يكى باشد و يا زياده يا مذكّر و مؤنّث برابر و خال و خالهء پدرى نميبرند با وجود مادر پدرى و چون مادر پدرى نباشند پدرى قائم مقام ايشانند در استحقاق قدر ميراث و چون اعمام و اخوال جمعشوند اخوال را دو دانگ ميراث است خواه يكى باشد يا زياده و باقى از ان اعمام است اگر چه يكى باشد مذكّر يا مؤنّث و چون اخوال متفرق گذارد خال مادرى را يكدانگ ثلث ميراث است اگر يكى باشد و دو دانگ ثلث است اگر زياده از يكى باشد مذكّر و مؤنّث برابر مىبرند و باقى ثلث ميراث از ان خال مادر پدرى است و خال پدرى چيزى نميبرد و باقى ميراث از ان اعمام است و چون اعمام متفرق گذارد عم مادريرا يكدانگ باقى ميراث راست اگر يكى باشد و دو دانگ
يك دوره فقه كامل فارسى (فارسى) — صفحة 188
مساهمون: محمد تقي المجلسي ( الأول )
ص١٨٨