اخبار : سؤال بالا را برخى از اصحاب امامان عليه السّلام نيز با الحان گوناگون عنوان كرده ، و پاسخهائى در اين پيرامون از آن بزرگواران دريافتهاند :
از ابن بابويه بالاسناد - از محمد بن مسلم از حضرت باقر عليه السّلام است كه : « 1 » « پروردگار از آغاز آفرينش زمين هفت دسته موجودات آفريده كه از نسل اين انسان نبودهاند « 2 » آنها را از خاك زمين آفريد ، و هر دستهاى را پس از ديگرى در بسيط پهناور زمين جاى داد ، پس از انقراض آنان پدر اين بشر را بيافريد ، و نسلش را منتشر ساخت .
بهشت از آن هنگاميكه آفريده شده از ارواح مومنان تهى نبوده ، و نيز آتش دوزخ از ارواح جهنمى كافران و گنهكاران خالى نبوده است .
شايد شما گمان بريد كه چون قيامت بر پا شد ، و خداوند جسم و روح مومنان و كافران را بجايگاه خود : بهشت و دوزخ - روانه كرد ، آباديها و شهرهاى دگرى كه اهلش خدا را عبادت كنند پديد نخواهد آورد ، و خداى بزرگ زمين و آسمان دگرى نخواهد آفريد ، اين پنداريست غلط و ناروا .
مگر خدا در قرآن نفرموده است :
يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ وَ السَّماواتُ
.
زمين به غير اين زمين و آسمانها تبديل به غير اين آسمانها خواهند شد ( نه آنكه زمين و آسمان نابود گردند ، و عوالم ديگرى جايگزين آنها نشود ) .
و نيز فرمايد :
أَ فَعَيِينا بِالْخَلْقِ الْأَوَّلِ بَلْ هُمْ فِي لَبْسٍ مِنْ خَلْقٍ جَدِيدٍ
آيا از آفرينش نخست عاجز شدهايم بلكه آنان در پوشش لباس نوينى از آفرينش هستند « 3 » .
هامش
( 1 ) - البرهان ( ج 2 ص 323 ) .
( 2 ) - اين جمله به خوبى اين زمينه را روشن ميسازد كه آن هفت دسته نيز انسان بودهاند .
( 3 ) - احتمال ديگريكه چندان موجه نيست ، اينستكه « لبس » بمعنى اشتباه و شك باشد .