سفرهاى علمى و بدنى در جو پهناور كيهان
شايستهء توجه است كه نفوذ در اقطار آسمانها و زمين ، در انحصار نفوذ مادى نيست ، بلكه پروازهاى مادى و نظر در بدايع آفرينش جهان ماده كه در برخى از آيات مورد امر الهى است ، آن هم براى پرواز روحى است ، كه تا از اين رهگذرها بشر بهتر بتواند درك قدرت بىنهايت خدا كند ، و بيشتر به او ايمان آورد .
اگر قرآن امر مىكند كه :
قُلِ انْظُرُوا ما ذا فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
نظر در موجودات آسمانى و زمينى بر اهل ايمان لازم است « 1 » .
نتيجهء اين نظر را افزودن معرفت دانسته ، و در پى اين سخن فرموده است :
وَ ما تُغْنِي الْآياتُ وَ النُّذُرُ عَنْ قَوْمٍ لا يُؤْمِنُونَ
.
براى گروه خودپرست و مادى - كه جز ماده به چيز ديگرى باور ندارند - نشانههاى قدرت و پيمبران الهى سودى ندارند .
فَانْفُذُوا لا تَنْفُذُونَ إِلَّا بِسُلْطانٍ
.
عقل و علم خود را به كار بريد - اگر هم توانستيد : از نزديك سرى بهمسايگان آسمانى خود زنيد - اما جز در سايهء قدرت و علم خدا داد نتوانيد .
و بهرهاى كه از اين گونه نفوذها مىبريد ، بايد افزايش معرفت الهى باشد .
طنطاوى گويد : « 2 » « بهتر از وجهى كه مجمع براى آيه فوق ياد كرده اينست . . . اى جن و انس ! اگر توانستيد در اقطار آسمانها و زمين نفوذ كنيد - تا از سازمان آفرينش الهى آگاه باشيد - بكنيد ، اما اين نفوذ امكانپذير نيست .
هامش
( 1 ) - چنان كه از پيش گذشت اين نظر اعم از عقلى يا بصرى چه از دور و چه از نزديك است كه مرحلهء سوم بوسيلهء مسافرتهاى كيهانى صورتپذير مىباشد .
( 2 ) - ( ج 24 ص 21 ) .