نشوز در جمع بهمعنى شانه خالى كردن از حقوق حقهاى است كه برعهدهى هر كدام از همسران در برابر ديگرى است .
مسألهى 662 - زن - همانند مرد - حق دارد هر كارى كه بر خلاف شؤون زناشويى نيست در داخل و خارج خانه انجام دهد ، و نه اينكه مانند برده و اسير گوش بهفرمان باشد كه حكم كر شو ، خر شو و كور شو بر او اجرا گردد ، پس اگر بهمقتضاى ايمان و نيازهاى مشروعش از خانه بيرون رود و مورد اطمينان باشد كه دستخوش ناپاكى و انحراف عقيدتى يا جنسى و يا اخلاقى يا اقتصادى نمىگردد ، در اين صورت مرد حق ندارد او را از چنان رفت و آمدى باز دارد ، و بهعكس اگر مرد در اثر بعضى رفت و آمدها دچار يكى از اين انحرافات شود زن حق دارد بهعنوان نهى از منكر - بهويژه دفاع از حقوق همسريش - مانع چنان رفت و آمدهايى گردد .
مسألهى 663 - براين اساس چنانكه اگر زن از حقوقى زناشويى سرپيچى كند بهاصطلاح « ناشزه » است و حق نفقهاش بر مرد ساقط مىشود ، اگر مرد هم از حقوقى زناشويى سر باز زند زن حق دارد از همبسترى او جلوگيرى كند كه هم نهى از منكر است و هم براى دفاع از حق خودش مىباشد ، تا شايد اصلاح شود چنانكه در كريمهى « إنِ امْرأةٌ خافَتْ مِنْ بَعْلِها نُشُوزاً أوْ إعْراضاً فلا جُناحَ عَلَيْهِما أنْ يُصْلِحا بَيْنَهُما صُلْحاً » ( سورهىنساء ، آيهى 128 ) چنان حقى را در مثلثى از نهى از منكر در پرتو اصلاح وى بهزن داده است ، چنانكه در كريمهى ديگرى متقابلًا همين حق را بهمرد در برابر زن ناشزه مىدهد كه « وَ اللّاتى تَخافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَ اهْجُرُوهُنَّ فِى المَضاجِعِ وَ اضْرِبُوهُنَّ فإنْ أطَعْنَكُمْ فَلاتَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبيلًا . . . » ( سورهى نساء ، آيهى 34 ) « و زنانى كه از سرپيچى آنان مىترسيد - كه سرپيچى بهاندازهاى هرزه شده كه خانمانسوز گشته - پس آنها را موعظه كنيد . و در بستر از آنها دور شويد سپس آنان را بزنيد . . . » كه اين زدن بهمنظور اصلاح - آخرين چارهى باب نهى از منكر است ، چنانكه زن همبرحسب كريمهى گذشته بهطور مجمل و لطيفى حق چنان جريانى را نسبت بهمرد دارد . چنانكه در :
سورهى نساء آيهى 71 هم حق امر بهمعروف و نهى از منكر را براى هر دوى زنان و
رساله توضيح المسائل نوين (فارسى) — صفحة 304
مساهمون: الشيخ محمد الصادقي الطهراني
ص٣٠٤