[ چهارم : فصليت حمد و ثناى الهى ]
چهارم ، ثناى بر خداى تعالى است و ثنا ، عبارت از وصف خوبى است و تحميد و تمجيد و تكبير و شكر و را شامل است ، و احاديث در فضل تحميد ، بسيار است .
از آن جمله ، شيخ مفيد رضى الله عنه در مجالس و شيخ طوسى رحمه الله در امالى ، از حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله روايت كردهاند كه : « لا إله إلّا اللَّه » ، نصف ترازو است و « الحمد للَّه » ، ميزان را پُر مىكند . « 1 » و ابن بابويه رحمه الله در خصال ، از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه فرمود : شكر هر نعمتى ، هر چند عظيم باشد ، آن است كه خداى - عزَّ و جلَّ - را حمد كنى . « 2 » و به اين مضمون ، چند حديثْ وارد شده .
و در ثواب الأعمال ، از آن حضرتْ روايت كرده كه فرمود : كسى كه بگويد : « الْحَمْدُ للَّهِ كَما هُوَ أهْلُهُ » ، نويسندگان آسمان را مشغول مىسازد . مردى پرسيد كه : چگونه مشغول مىسازد نويسندگان را ؟ فرمود كه : ايشان مىگويند : خداوندا ! ما غيب نمىدانيم ، يعنى نمىدانيم « 3 » كه حمدى كه خداى تعالى ، اهل و سزاوار آن است ، كدام است ؟ پس خداى مىفرمايد كه : شما بنويسيد حمد بندهء مرا به نحوى كه او گفته ، و ثواب آن ، بر من است . « 4 » و از آن حضرت ، روايت كرده كه فرمود : كسى كه هر روز ، هفت مرتبه بگويد : « الْحَمْدُ للَّهِ عَلى كُلِّ نِعْمَةٍ كانَتْ أوْ هِىَ كائنَةٌ » ، پس به تحقيق كه او كرده است شكر آنچه را كه گذشته « 5 » و آنچه [ را كه ] مىآيد . « 6 » و كلينى رحمه الله از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه مردى پرسيد كه : كدام يك از افعال « 7 » ، دوستتر است نزد خداى تعالى ؟ فرمود : آن كه حمد الهى به جا آورى . « 8 » و از آن حضرت ، روايت كرده كه فرمود : و « 9 » كسى كه چهار مرتبه در صباح بگويد « الحَمْدُ للَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ » ، پس به تحقيق كه ادا كرده است شكر آن روز را . و « 10 » كسى كه در شام ، چهار مرتبه بگويد ، ادا كرده است شكر آن شب را . « 11 »
هامش
( 1 ) . الأمالى ، مفيد ، ص 246 ، ح 1 ؛ الأمالى ، طوسى ، ص 19 ، ح 21 .
( 2 ) . الخصال ، ص 21 ، ح 73 .
( 3 ) . الف و ب : - « يعنى نمىدانيم » .
( 4 ) . ثواب الأعمال ، ص 13 .
( 5 ) . ج : « گذشت » .
( 6 ) . همان ، ص 9 .
( 7 ) . ج : « اعمال » .
( 8 ) . الكافى ، ج 2 ، ص 503 ، ح 2 .
( 9 ) . ب : - « و » .
( 10 ) . ب : - « و » .
( 11 ) . الكافى ، ج 2 ، ص 503 ، ح 5 .