مكن ، و به آنان سخنى نرم و شايسته [ و بزرگوارانه ] بگو . * و براى هر دو از روى مهر و محبت ، بال فروتنى فرود آر و بگو : پروردگارا ! آنان را به پاس آن كه مرا در كودكى تربيت كردند ، مورد رحمت قرار ده .
صاحب بزرگوار « الميزان » مىفرمايد كه « 1 » :
از اين آيه روشن مىشود كه مسئلهء احسان به پدر و مادر بعد از مسئلهء توحيد واجبترين واجبات است ، هم چنان كه مسئلهء عقوق ، بعد از شرك ورزيدن به خدا از بزرگترين گناهان كبيره است و به همين جهت اين مسئله را بعد از مسئلهء توحيد و قبل از ساير احكام اسم برده و اين نه تنها در اين آيات است ، بلكه در موارد متعددى از كلام خدا همين ترتيب به كار رفته است .
در تفسير آيهء 151 سورهء انعام گذشت كه رابطهء عاطفى ميان پدر و مادر از يك طرف و ميان فرزندان از طرف ديگر از بزرگترين روابط اجتماعى است كه قوام جامعهء انسانى به آنهاست و همين وسيلهاى است طبيعى كه زن و شوهر را به حال اجتماع نگهداشته نمىگذارد از هم جدا شوند .
بنابراين از نظر سنت اجتماعى و به حكم فطرت لازم است آدمى پدر و مادر خود را احترام كند و به ايشان احسان نمايد ؛ زيرا اگر اين حكم در اجتماع جريان نيابد و فرزندان با پدر و مادر خود معاملهء يك بيگانه كنند قطعاً آن عاطفه از بين رفته شيرازهء اجتماع به كلّى از هم گسيخته خواهد شد .
پدر و مادر در دوران پيرى و سالخوردگى سختترين حالات را دارند و بيشتر احساس احتياج به كمك فرزند مىنمايند ؛ زيرا از بسيارى از واجبات زندگى خود ناتوانند و همين معنا يكى از آمال پدر و مادر بود كه سالها از فرزندان خود آرزو
هامش
( 1 ) - ترجمهء تفسير الميزان : 13 / 109 .