نفس ، حجاب بين عبد و حق
از بعضى عرفاى بزرگ پرسيدند :
راه به سوى خدا كدام است ؟ جواب داد : دو قدم : قدمى بر سر نفس و قدمى بر سر دنيا . چون اين پاسخ به عارفى با معرفتتر و عاشقتر رسيد فرمود : آنچه را خدا كوتاه كرده طولانى كردند ، راه رسيدن به خدا يك قدم است و آن هم گذشت از خود كه دنيا به واسطهء نفس حجاب بين عبد و حق مىشود .
الهى ، آن عاشق فرزانه چنين سروده :
چون در وطن باز آمدى اى جان هشيار * پيوسته نقش ديده دل كن رخ يار
عهد خدا را اى بنى آدم نگهدار * مشكن تو عهد دوست را از امر شيطان
چون از مسافر خانهء دنياى فانى * خواهى سفر كردن به ملك جاودانى
بر شاخهء طوباى جنت پرفشانى * اى مرغ لاهوتى به بال علم و ايمان
در هر صورت راه مجاهده با نفس وادار كردن خويش به اداى فرايض و ترك محرمات و آراسته شدن به حقايق اخلاقى است .
چون در اين طريق قرار گرفتى صلاحيت براى امر به معروف و نهى از منكر پيدا مىكنى و در اين راه علاوه بر بيدار كردن مردم و مانع شدن از افتادن آنان در منكرات و هدايتشان به سوى خير از ثواب عظيمى از طرف حق بهرهمند خواهى شد ، در اين قسمت لازم است امر به معروف و نهى از منكر را در آيينه قرآن و روايات