و صفات كرده و قلب را پس از شستشوى كامل ، حرم خدا مىنمايد و در حقيقت در سايهء اين خاموشى يعنى به خود رسيدن ، تمام حجابهاى بين نفس و قلب و حضرت حق را از ميان برمىدارد و به تمام معنى ، بندهاى خالص و مخلص مىگردد .
اين خاموشى يعنى در خود فرو رفتن و خويش را بازرسى كردن ، در حقيقت مجاهده در راه خداست و در اين مجاهده بايد به انتظار عنايات و الطاف حضرت دوست بود كه بدون شك مزد اين مجاهده به انسان خواهد رسيد .
[ وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ ]
« 1 » .
و كسانى كه براى [ به دست آوردن خشنودى ] ما [ با جان و مال ] كوشيدند ، بىترديد آنان را به راههاى خود [ راه رشد ، سعادت ، كمال ، كرامت ، بهشت و مقام قرب ] راهنمايى مىكنيم و يقيناً خدا با نيكوكاران است .
صاحب « مناهج الطالبين » در توضيح اين آيهء شريفه مىگويد « 2 » :
بدان كه معنى مجاهده ، مخالفت نفس است و نرم كردنِ او در اخلاق و اوصافى كه آن پسنديده و مرغوب است و بر نفس دشخوار « 3 » بود در ترك اوصافى كه ناپسنديده و مكروه است و نفس بدان مايل بود .
و اين صفات به ظاهر تعلّق دارد و آن ميل اوست به شهوات جسمانى .
و بعضى به باطن تعلّق دارد و آن ميل اوست به شهوات روحانى ، مثل حبّ جاه و شرف و بزرگى و امورى كه به واسطهء تعلّق دل بدان ، شخص محجوب و دور بود
هامش
( 1 ) - عنكبوت ( 29 ) : 69 .
( 2 ) - مناهج الطالبين : 127 - 130 .
( 3 ) - دشخوار : سخت ، مشكل .