روى كرهء زميناند و از نظر قواى انسانى ملت كوچكى نيستند و از نظر مواد اوليه چون نفت و طلا و ساير معادن غنىترين ملت عالمند و از نظر مكتب تربيتى و حقوقى به خاطر داشتن قرآن و فقه غنى در رأس تمام ملل جهانند ولى با اين همه دارايى با مشكلات گوناگونى دست بگريبانند و از همهء جوانب زندگى آنان فقر مىبارد و اختلاف بين آنان بيداد مىكند و همهء طوايف مسلمانان زير بار زنجير سنگين استعمارگران دست و پا مىزنند و در تمام شؤون زندگى دست نياز و گدايى به طرف بيگانگان دراز دارند .
اما در صدر اسلام ، آن لحظهء پرشكوهى كه اولين آيهء قرآن مجيد در حريم مقدس كعبه در كنار غار حرا بر پيامبر صلى الله عليه و آله نازل شد ، مردم در تمام زواياى زندگى دچار فساد و گرفتار شيطنت بودند .
انحراف در تصور مسئلهء حيات ، سستى عقيده و ايمان ، كژى خلق ، بىنظمى در شؤون زندگى ، فسق در عمل ، آلودگى در مسائل نفسى ، گسيختگى نظام اجتماعى و خانوادگى ، گريبانگير مردم زمان بود .
متلاشى بودن نظام اخلاق ، ظلم و بيدادگرى ، قتل و غارت و تجاوز ، به اسارت كشيدن انسانها براى اشباع تمايلات حيوانى ، روى گردانى از علم و دانش ، دورويى و نفاق ، بىعفتى و دزدى ، قماربازى و شرابخوارى ، مسائلى بودند كه انسان با آنها روبرو بود .
در اين ميان ملت عرب از هر ملتى فاسدتر و در برنامههاى زندگى از همه رسواتر و روزگارشان از همهء جوامع تيرهتر بود .
در ميان تمام مناطق عربنشين ، مردم مكه از همه فاسدتر و در تيرهبختى از همه بيچارهتر بودند .
عرفان اسلامى ( شرح مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة المنسوب للإمام الصادق ع) (فارسى) — صفحة 66
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص٦٦