پس ملخص كلام اين كه در هر مرتبه كه هستى آن نيم رمق كه دارى آن قدر را كه به سهولت مىتوانى به عمل آورى ، اگر در آن مسامحه نكردى آن را بجا آوردى ، همچنين بر قوت تو مىافزايد ، بلكه زياده ؛ زيرا كه فرمود :
تو يك وجب بيا ، من يك ذراع و اگر نه مسامحه كردى آن مقدار قوتت هم در معرض زوال است .
مثلًا شب را تا صبح خوابيدى ، بناى بيدارى داشتى نشد ، حالا كه اول صبح است ، تا ملتفت شدى پاشو ، بين الطلوعين را بيدار بودن اين خودش هم فيض عليحده و توفيقى است از جانب حضرت اللّه جل جلاله ، اين را به مسامحه بر خودت تفويت مكن ، به شيطان گوش مده كه مىگويد : حالا به وقت نماز صبح زياد است ، قدرى بخواب ، غرض او معلوم است .
و همچنين در مجلسى نشستى ، خيلى لغو و بيهوده گفتى ، دلت سياه شد ، اما مىتوانى نيم ساعت زودتر پاشوى به تدبير و حيل ، پس اين نيم ساعت را از دست مده ، پاشو برو و مگو چه فايده دارد ، من از صبح به خرابى مشغولم ، باز مىتوانى به اين جزئى ، خيلى كارها را پيش ببرى انشاء اللّه تعالى .
پس بر شيخ احمد لازم آمد ، عمل كردن به اين ترتيب كه مىنويسم :
اولًا ، هر كارى دارد ، بايد اوقات خود را ضايع نكند ، بعضى از وقت او مهمل در برود ، بايد براى هر چيزى وقتى قرار دهد ، اوقات او منقسم گردد . وقتى را بايد وقت عبادت قرار دهد ، هيچكارى در آن وقت غير عبادت نكند ، وقتى را وقت كسب و تحصيل معاش خود قرار دهد ، وقتى را رسيدگى به امور اهل و عيال خود ، وقتى را براى خور و خواب خود قرار دهد ، ترتيب اين ها را بهم نزند ، تا همهء اوقات او ضايع گردد .
مهما امكن ، اول شب را وقت خواب قرار دهد ، بىخود ننشيند آخر شب از او
عرفان اسلامى ( شرح مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة المنسوب للإمام الصادق ع) (فارسى) — صفحة 287
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص٢٨٧