جزع و اضطراب از حساب روز قيامت و فروتنى به هريك از آحاد امّت .
اى معاذ ! مبادا دانايى را تخطئه كنى ، يا حكيمى را دشنام گويى يا راستگويى را تكذيب كنى و دروغ زن شمارى ، يا گناهكارى را اطاعت كنى يا بر پيشواى عادلى عصيانورزى ، يا سرزمينى را فاسد كنى و در زمين فساد كرده و اجتماع معتدل و منظّمى را به هم بريزى .
اى معاذ ! تو را سفارش مىكنم كه پيش هر سنگ و درخت و كلوخى از خدا بپرهيزى و همهجا متوجّه خدا باشى و از پروردگار پروا كنى ، چه در شهر ، چه در باغ ، چه در كوه و بيابان كه جز سنگ سخت و خاك سست نمىيابى همهجا خدا را باش و خدا را بياب و از معصيت حق روى برتاب و همچنين تو را وصيّت مىكنم كه از دنبال هر گناهى توبه كنى و درد هر عصيانى را با داروى توبه درمان كنى تا به خواست خدا از آلام معصيت و آلودگى شفايابى .
آرى ، پيوسته در پى هر گناه توبه كن ، در پى گناه نهانى ، پنهانى توبه كن و به دنبال گناه آشكار توبهء آشكار .
قالَ أَميرُالْمُؤْمِنينَ عليه السلام : إِنَّما أَخَافُ عَلَيْكُمْ اثْنَتَيْنَ اتِّباعُ الْهَوى وَطُولُ الأَمَلِ ، أَمَّا اتِّباعُ الْهَوى فَإِنَّهُ يَصُدُّ عَنِ الْحَقِّ وَأَمَّا طُولُ الأَمَلِ فَيُنْسى الآخِرَةَ « 1 » .
اميرالمؤمنين عليه السلام فرمود : همانا من از دو چيز بر شما مىترسم : پيروى هواى نفس و درازى آرزو ؛ پيروى هوا شما را از حق بازمىدارد و درازى آرزو ، آخرت را از ياد شما مىبرد .
قالَ رَسُولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله : لَيْسَ مِنّا مَنْ ماكَرَ مُسْلِماً « 2 » .
هامش
( 1 ) - الكافى : 2 / 335 ، باب اتباع الهوى ، حديث 3 ؛ الأمالى ، شيخ مفيد : 207 ، مجلس 23 ، حديث 41 .
( 2 ) - الكافى : 2 / 337 ، باب المكر والغدر ، حديث 3 ؛ ثواب الاعمال : 271 .