مىدارد : عنايتى كن كه عبادت من با آلودگى عجب و خودپسندى فاسد نشود .
محدث قمى در كتاب سفينة البحار در مادّه عجب مىفرمايد :
الْعُجْبُ فِى الْعِبادَةِ اسْتِعْظامُ الْعَمَلِ الصّالِحِ وَ اسْتِكْبارُهُ ، وَ انْ يَرَى الْمُعْجَبُ نَفْسَهُ خارِجاً عَنْ حَدِّ التَّقْصيرِ ، وَهذا هُوَ الْعُجْبُ الْمُفْسِدُ لِلْعِبادَةِ . « 1 »
عجب در عبادت به اين است كه شخص عابد ، بندگى و طاعت خود را بسيار بزرگ بشمارد ، و گمان كند عبادتش تام و تمام و كامل است ، و كمبودى در بندگى او وجود ندارد ، اين همان حالتى است كه عبادت را فاسد مىكند !
رسول خدا صلى الله عليه و آله مىفرمايد :
ثَلاثٌ مُهْلِكاتٌ : شُحٌّ مُطاعٌ ، وَهَوىً مُتَّبَعٌ ، وَاعْجابُ الْمَرْءِ بِنَفْسِهِ . « 2 »
مايههاى هلاكت سه چيز است ، بخلى كه از آن اطاعت شود ، هواى نفسى كه پيروى گردد . اين كه شخص به اعمال خود با ديدهء غرور و اعجاب بنگرد .
على بن سهيل مىگويد از حضرت رضا عليه السلام درباره عجبى كه باعث فاسد شدن عمل است پرسيدم ، حضرت فرمود :
عجب را درجاتى است ، يكى آن كه عمل زشت آدمى در نظرش نيكو جلوه كند ، و آن را خوب پندارد و نسبت به آن مغرور گردد ، و ديگر اين كه اهل ايمان به عبادت خود دچار خودپسندى و عجب گردند كه با عبادتشان بر خداى منّت آورند ، در حالى كه خداوند بر بندهاش منّت دارد ؟ « 3 » امام صادق عليه السلام مىفرمايد :
هامش
( 1 ) - سفينة البحار : 6 / 152 ، با كمى اختلاف .
( 2 ) - بحار الأنوار : 69 / 321 ، باب 117 ، حديث 37 ؛ وسائل الشيعة : 1 / 102 ، باب 23 ، حديث 245 .
( 3 ) - الكافى : 2 / 313 ، حديث 3 ؛ وسائل الشيعة : 1 / 100 ، باب 23 ، حديث 238 .