استقامت نياوردن در برابر حوادث ، مهجورى از نور نبوت و ولايت ، همه و همه باعث ذلّت و خوارى و پستى و سستى نفس است .
امام على عليه السلام به فرزندش حضرت مجتبى عليه السلام مىفرمايد :
وَاكْرِمْ نَفْسَكَ عَنْ كُلِّ دَنِيَّةٍ وَ انْ ساقَتْكَ الَى الرَّغائِبِ ، فَانَّكَ لَنْ تَعْتاضَ بِما تَبْذُلُ مِنْ نَفْسِكَ عِوَضاً ، وَ لاتَكُنْ عَبْدَ غَيْرِكَ و قَدْ جَعَلَكَ اللّهُ حُرّاً . « 1 »
از هر نوع پستى و زبونى بپرهيز ، هر چند آن ذلّت و پستى وسيلهء رسيدنت به آرزوها باشد ؛ زيرا در برابر پرداخت شرف نفس عوضى كه با آن برابر باشد به دست نخواهى آورد ، و بندهء ديگران مباش كه خداوند تو را آزاد آفريده است .
تواضع مشروع و به عبارت ديگر احترام به مردم ، به خصوص به افراد مؤمن ، هيچ گونه منافاتى با عزّت نفس و كرامت انسانى ندارد .
احترام به مردم از آن جا كه دستور دين است ، يك نوع عبادت محسوب مىشود ، و باعث رفعت و سربلندى و محبوبيت انسان در ميان مردم است .
از طرفى بايد اين معنا را در نظر داشت كه صفت ناپسند تكبّر باعث متلاشى شدن شخصيت انسان ، و ميراث عذاب الهى در عالم آخرت است .
كبر در برابر دستورهاى الهى ، و بزرگى نشان دادن بى جهت در بين مردم حالتى ناپسند و از اخلاق شيطان ، و صفت بسيار بدى است كه انسان را مبغوض و منفور حضرت حق مىكند .
نى همى از خود به راه يار مىبايد گذشت * كز دو عالم در رهش يك بار مىبايد گذشت
گر حقيقت عاشقى بر هر دو عالم پاى زن * يار اگر مىجوئى از اغيار مىبايد گذشت
هامش
( 1 ) - نهج البلاغه : نامهء 31 .