نبرد ملازگرد - مانزيكرت - دشوارترين رويداد تاريخ بيزانس است . خود بيزانسىها هيچگاه احساسشان را نسبت به اين جنگ پنهان نكردهاند و مورخانشان بارها و بارها تا به امروز از اين نبرد سخت ياد كردهاند .
صليبىها از آن پس آشكارا ديدند كه بيزانسىها ، لقب مدافعان جهان مسيحى را در ميدان نبرد ، از دست دادند .
ملازگرد توجيهى براى مداخلهء غرب بود .
( تاريخ جنگهاى صليبى ، ج 1 ، ص 100 )
1
نبرد مَلازگِرد ( 463 ه : 1071 م )
1 . از فتح تا ملازگرد .
2 . درگيرى در ارمنستان .
3 . واقعه ملازگرد .
4 . نتايج جنگ ملازگرد .
نبرد ملازگرد : جمعه 26 آگوست 1071 م / 463 ه
مراكز عمدهء نيرو در شرق اسلامى در زمان وقوع نبرد ملازگرد
1 . سلاجقه 447 - 589 ه ( 1055 - 1194 م )
« حمدانيان در حلب . سپس بنى مرداس سپس بنى عقيل تا برپايى جنگ صليبى »
2 . حمدانيان 330 - 394 ه ( 941 - 1003 م )
بنو مرداس 415 - 487 ه ( 1024 - 1094 )
بنى عقيل 472 - 567 ه ( 1079 - 1094 )
3 . فاطميان در مصر 362 - 567 ه ( 972 - 1171 م )
4 . خليفهء عباسى 423 - 467 ه ( 1031 - 1075 )
( القائم بامرالله ) .