نظام سياسى اجتماعى اسلام (فارسى) — صفحة 162

نابودى درخت نفاق‌نمىرفت و ليكن به خاطر سرپيچى از دستورهاى ايشان و خودسرى سپاهيان آن حضرت ، نتايج وخيمى متوجه اسلام و مسلمانان شد . اين نتايج ناگوار ، گوياى اين حقيقت است كه عامل اصلى انحراف ، ضعف آگاهى و عدم بينش سياسى آنها بوده است . جنگ صفين نمونه‌اى از ساده لوحى و بى اطلاعى نيروهاى نظامى است . براثر جهل سپاه شام بود كه معاويه توانست دهها هزار نفر را تحت عنوان سپاه اسلام به جنگ با حضرت على ( ع ) وادارد و از طرف ديگر نداشتن آگاهى و تحليل سياسى اصحاب حضرت على ( ع ) وفقدان تبعيت لازم از آن حضرت بود كه ضايعه جبران ناپذيرى را به اسلام وارد ساخت . آنها حتى دشمن شناس نيز نبودند ، بطورى كه در لحظات پيروزى ، نيرنگ معاويه مبنى بر « سر نيزه كردن قرآن » كارگر افتاد و اصرار آن حضرت براى ادامهء جنگ به جايى نرسيد و سرانجام كار به حكميت انجاميد و سرنوشت ملت اسلام با اين توطئه دگرگون شد . پيدايش خوارج « 1 » و آغاز جنگ نهروان از سوى آنها ، نمونهء ديگرى از ناآگاهى و جمود فكرى نيروهاى مسلح در زمان امام بود . جهل و نادانى بيش از حدّ آنها باعث شد تا امنيت جامعه را به خطر اندازند . و در نهايت ، با قيام مسلحانه عليه امام ( ع ) آن حضرت را مجبور كنند كه سپاه آماده جنگ با معاويه را به جنگ با آنها گسيل دارد . هر چند خوارج بر اثر اين جنگ ، شكست سختى خوردند ، ولى بروز چند دستگى و اختلاف در بين مسلمانان و بدبينى نسبت به امام و افزايش روح تمرد و عصيان در ارتش اسلام از عواقب جنگ نهروان بود بگونه‌اى كه امام ديگر نتوانست آنها را براى جنگ آماده كند ، و شهادت آن بزرگوار به دست خوارج آغازى بود بر پايان حكومت عدل اسلامى . « 2 » اگر خوارج اهل تحليل بودند و معيارى براى سنجش حق و باطل داشتند و علل و عوامل حوادث را پيگيرى مىكردند هرگز كار به جنگ كشيده نمىشد . ناآگاهى آنها باعث شد كه حكومت اسلامى به دست خاندان بنى اميه بيفتد .