2 . فسق و فجور
عمل مظهر ايمان است . نوع عمل ، ميزان اعتقادات قلبى و ايمان باطنى هر كس را نشان مىدهد . آنكه مكتبى را مىپذيرد ، بايد دست از خواهشهاى نفسانى بردارد و بر ميزان مكتب عمل كند . كسى كه به ظاهر ، دين را مىپذيرد و در عمل با آن به مخالفت برمىخيزد ، فاسق است و از حوزهء ايمان خارج شده و پردهء ديانت را پاره كرده است . مؤمنى كه به خدا و پيامبرش وابسته مىشود ، بايستى از كافران بگسلد و با دشمنان خدا دشمنى ورزد و با دوستانش دوستى كند ، و گرنه ايمانش كامل نيست :
ولَو كانُوا يُؤمِنونَ بِاللَّهِ والنَّبِىّ و ما انزِلَ الَيهِ ما اتَّخَذوهُمْ اوْلِياءَ وَلكِنَّ كَثِيرًا مِنْهُم فسِقُونَ .
( مائده : 81 )
اگر به خدا و پيامبر و آنچه بر او نازل شده ايمان آورده بودند ، كافران را به دوستى نمىگرفتند ، ولى بيشترشان فاسقاند .
3 . خويشاوندى
يايُّهَا الَّذينَ ءامَنوا لا تَتَّخِذُوا ءاباءَكُم واخونَكُم اولِياءَ انِ استَحَبُّوا الكُفرَ عَلَى الايمنِ ومَن يَتَوَلَّهُم مِنكُم فَاولئكَ هُمُ الظلِمون . ( توبه : 23 )
اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، اگر پدر يا برادرتان دوست دارند كفر را به جاى ايمان برگزينند ، آنها را به دوستى مگيريد و هر كس از شما دوستشان بدارد ، از ستمكاران خواهد بود .
اين آيه ، يكى ديگر از انگيزههاى دوستى با كفّار را ، قرابت و خويشاوندى با آنان مىداند .
اسلام پيروانش را به صلهء رحم به ويژه به رعايت حقوق پدر و مادر امر كرده و عقوق والدين را از گناهان كبيره شمرده است . از طرف ديگر پيروانش را به رعايت حال همسايگان و وفا به عهد توصيه كرده است و مسلمانان را اجازه داده كه با مشركان به خوبى و به عدالت رفتار كنند .
قرآن همهء اين امور را تجويز كرده است ، ولى به شرط اينكه اين روابط حلالى را حرام و حرامى را حلال نكند . بنابراين ، هر گاه پدر در جانب باطل قرار گرفت و فرزندش در جانب حق ؛ براى فرزند جايز نيست پدرش را در موضع باطلى كه دارد يارى كند ، بلكه بر عهدهء اوست كه در برابرش بايستد و در حد امكان او را از موضعگيريهاى باطلش باز دارد . جملهء « انِ استَحَبُّوا الكُفرَ عَلَى الايمنِ » انحصار به گرايش به كفر و شرك ندارد ، بلكه شامل هر نوع معصيتى مىگردد . اگر