2 . شرح حالها
در اين باره چندين نكته را مىتوان يادآور شد :
1 . در كار شرح حالنگارى صحابه ، گاه به تفصيل گراييده و گاه به اختصار ؛ براى مثال ، در شرح حال اصحاب معروف و كسانى كه تأثيرى در رخدادها داشتهاند ، به تفصيل سخن گفته است ؛ مانند : ابو بكر ( 2 / 963 - 978 ) ، عمر ( 3 / 1114 - 1159 ) ، عثمان ( 2 / 1037 - 1053 ) ، على بن ابى طالب ( ع ) ( 3 / 1089 - 1134 ) ، زبير ( 1 / 510 - 517 ) ، عمار بن ياسر ( 3 / 1135 - 1141 ) ، معاويه ( 4 / 1416 - 1423 ) ، عمرو بن عاص ( 3 / 1184 - 1191 ) ، حسن ( ع ) ( 1 / 383 - 392 ) حسين ( ع ) ( 1 / 392 - 399 ) و برخى ديگر از صحابه .
2 . در شرح حال ، از نام و كنيه ياد مىكند و اگر اختلافى در اين زمينه باشد ، آن را مىآورد . همچنين از اقوام صحابى مورد نظر ، مانند عمو يا برادر ياد مىكند و اگر به كنيه مشهور باشد ، به بخش كنيهها وامىگذارد .
3 . از تاريخ اسلام آوردن فرد مورد نظر و نيز زمان هجرت او ، و اين كه از مهاجران حبشه است يا مدينه ، سخن مىگويد .
4 . از مهمترين وقايعى كه فرد مترجم در آنها حضور داشته ، غزواتى كه همراه پيامبر ( ص ) بوده يا جنگهاى زمان خلفا و دولت اموى مطالبى آورده است .
5 . از ويژگيهاى شخصى فرد ، كه به آنها از ديگران متمايز است ، ياد كرده و نيز از شغلى كه به آن شهرت داشته ، مانند تجارت ، زراعت ، آرايشگرى ، نجارى و . سخن مىگويد و نيز از مشاغل ادارى ، مانند جمعآورى صدقات و جز آنها ، كه به او واگذار شده و مانند كتابت يا سفارت ياد مىكند .
6 . به احاديثى كه صحابى مورد نظر از پيامبر ( ص ) نقل كرده ، به طور گذرا اشاره مىكند ، البته گاهى متن حديث يا گزيدهاى از آن را مىآورد .
7 . همچنين از زمان درگذشت شخص و اختلافاتى كه دربارهء زمان درگذشت او وجود دارد و اين كه در چه زمانى بوده ، ياد مىكند .
8 . دربارهء راويان ، از الفاظ « جرح » و « تعديل » ياد كرده ، به نقد سندها ، تميز ميان آنها و ترجيح ميانشان پرداخته و با تعبير « هو الصحيح » يا « و هو الصحيح عندي » يا « و الصحيح ما قال فلان » يا « ذلك غلط » و « لا يصح » و « هو وهم » و به ارزيابى نقلها مىنشيند .
9 . در مواردى كه آيهاى خاص ، دربارهء يكى از صحابى نازل شده ، ذيل شرح حال او ، آيهء مزبور را مىآورد .