نيكى ، آن نيست كه اسب و شتر را تند برانيد " .
پس مَركب پيامبر صلى اللّه عليه و آله را نديدم كه گامهايش را به تاخت ، بالا آورَد و بدَوَد ، تا آن كه به " جمع " « 1 » رسيد .
8935 . صحيح البخارى به نقل از ابن عبّاس : روز عرفه ، همراه پيامبر صلى اللّه عليه و آله از عرفات ، كوچ كردم . پيامبر خدا ، از پشت سرش سر و صداى بسيارى شنيد كه [ براى تند راندن ] بر شتران مىزدند و شتران نيز سر و صدا مىكردند . با شلّاقى كه در دستش بود ، به آنان اشاره كرد و فرمود : " اى مردم ! آرامش داشته باشيد . نيكى ، در تند تاختن نيست " .
8936 . الكافى به نقل از معاوية بن عمّار : امام صادق عليه السلام فرمود : " مشركان ، پيش از غروب آفتابْ كوچ مىكردند ؛ ولى پيامبر خدا با آنانْ مخالفت كرد و پس از غروب ، كوچ كرد " .
[ سپس ] امام صادق عليه السلام فرمود : " خورشيد كه غروب كرد ، با آرامش و وقار ، همراه مردمْ كوچ كن و در هنگام كوچ ، از خداوندْ آمرزش بخواه ؛ چرا كه خداوند عز و جل مىفرمايد : " آن گاه ، از آن جا كه مردم كوچ مىكنند ، كوچ كنيد ؛ و از خدا آمرزش بخواهيد كه خدا ، آمرزنده و مهربان است " . چون به [ كوهِ ] كَثيب احمر « 2 » در سمت راست جادّه رسيدى ، بگو : " خدايا ! بر موقفم رحمت آور و علمم را افزون كن و دينم را به سلامت بدار و عباداتم را بپذير " .
و مبادا تند بتازى ، آن گونه كه بسيارى از مردم مىكنند ؛ چرا كه پيامبر خدا فرموده است : " اى مردم ! حج ، اسب تاختن و شتر دواندن نيست " .
از خدا پروا كنيد و نيكو سِير كنيد تا ضعيف و مسلمانى را زيرِ پا قرار ندهيد . و در رفتن ، ميانهرو باشيد ؛ زيرا پيامبر خدا ، ناقه خويش را متوقّف مىكرد ، تا آن جا كه سرِ ناقه ، به جلوى كجاوه مىخورد ، و مىفرمود : " اى مردم ! آرامش داشته باشيد ! " . پس سنّت پيامبر صلى اللّه عليه و آله بايد پيروى شود " .
هامش
( 1 ) امام صادق عليه السلام فرمود : به مَشعَر ، " جمع " گفته مىشود ، چون در آن جا ، آدم عليه السلام بين نماز مغرب و عشا جمع كرد ؛ و " ابطَح " گفته مىشود ، چون آدم عليه السلام مأمور شد كه در مسيلِ مشعر ، تا طلوع صبح بمانَد ، و سپس مأمور شد كه از كوهِ مشعر ، بالا رود و چون خورشيد بر او تابيد ، به گناهش اعتراف كند . لذا آدم عليه السلام چنان كرد و اين اعتراف ، سنّتى در ميان فرزندانش قرار داده شد . سپس آدم عليه السلام قربانى كرد و خداوند ، آتشى از آسمان فرستاد و قربانىِ آدم عليه السلام را گرفت .
( 2 ) نام كوهى است كه مشركان ، براى تماشاى لشكر پيامبر صلى اللّه عليه و آله در فتح مكّه ، بالاى آن رفته بودند .