پيامبر صلى اللّه عليه و آله صحيح نيست ، اگر اعتقاد به اين كه نماز ، بهترين كار است ، موجب سستى در جهاد مىشد ، شارع حكيم ، آن را جزء اذان و اقامه قرار نمىداد ، ضمن آن كه تجربه عصر نبوى نيز اين استدلال را نقض مىكند .
جالب توجّه است كه طبق برخى از روايات ، روزى ، پيامبر صلى اللّه عليه و آله درباره ارزش ياد خدا و نقش آن در تكامل انسان و پيشگيرى از انواع نابهسامانىهاى دنيوى و اخروى فرمود :
هيچ عملى در نزد خداى متعال ، محبوبتر از ياد خدا نيست و براى رهايى بنده از هر بدى در دنيا و آخرت نيز ، عملى سودمندتر از آن نيست .
يكى از اصحاب ايشان ( شايد شخصِ عمر ) كه اين سخن بر او گران آمد ، گفت : آيا جنگيدن در راه خدا ، بهترين كار نيست ؟ پيامبر صلى اللّه عليه و آله در پاسخ فرمود :
اگر [ به خاطر ] ياد خدا نبود ، دستور جنگ نيز داده نمىشد . « 1 »
اين حديث به روشنى نشان مىدهد كه در عصر پيامبر صلى اللّه عليه و آله نيز ، " خير العمل " بودن نماز ، براى برخى از صحابه مورد اشكال بوده است . نماز ، از آن جهت بهترينِ كارهاست كه كاملترين مصداق ياد خداست ، چنان كه در قرآن تصريح شده است :
"
وَ أَقِمِ الصَّلاةَ لِذِكْرِي
. « 2 »
و نماز را براى يادآورىِ من به پا دار " .
پيامبر گرامى اسلام ، در پاسخ به اين ايراد ، تأكيد مىفرمايد كه " ياد خدا " از " جهاد " ، ارزشمندتر است ؛ زيرا فلسفه جهاد ، ياد خدا و پيوند با اوست . آرى . اين پيوند است كه جلوى انواع فسادهاى فردى و اجتماعى را مىگيرد ، چنان كه خداوند متعال مىفرمايد :
"
إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَ لَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ
. « 3 »
هامش
( 1 ) . كنز العمّال : ج 2 ص 343 ح 3931 .
( 2 ) . طه : آيه 14 .
( 3 ) . عنكبوت : آيه 45 .