الطبقات الكبرىِ ابن سعد « 1 » بر اين معنا دلالت دارند ؛ امّا اين روايات ، هيچ يك سند صحيحى ندارند .
دسته سوم ، رواياتى كه بند ياد شده را به دستور و يا تأييد خليفه دوم مستند كردهاند ، مانند آنچه در سنن الدار قُطْنى ، از محمّد بن مخلّد ، از محمّد بن اسماعيل حسّانى ، از وكيع به دو سند : يكى از عَمْرى ، از نافع ، از ابن عمر از عمر ؛ و ديگرى از سفيان ، از محمّد بن عجلان ، از نافع ، از پسر عمر ، از عمر نقل شده است كه به مؤذّن خويش گفت :
در اذان صبح ، هر گاه به " حىَّ على الفلاح " رسيدى ، بگو : " الصلاة خير من النوم ، الصلاة خير من النوم " . « 2 »
در الموطّأ مالك نيز آمده است :
مؤذّن ، نزد عمر بن خطّاب آمد تا او را براى نماز صبح خبر كند . ديد كه خواب است . پس گفت : " الصلاة خير من النوم " . « 3 »
عمر به او دستور داد كه از آن پس ، اين جمله را در اذان صبح بگويد .
با عنايت به اين كه روايات دسته اوّل و دوم ، نه از نظر سند قابل اعتماد هستند و نه از نظر مضمون هماهنگاند ، نمىتوانند اثبات كنند كه " الصلاة خير من النوم " ، جزء اذانِ نخستين بوده است ؛ بلكه همانطور كه در شمارى از احاديث اهل بيت عليهم السلام و كلمات برخى از صحابه و تابعيان آمده است ، اين جمله پس از پيامبر صلى اللّه عليه و آله به اذان افزوده شده است . و اينك ، برخى از اين متون :
هامش
( 1 ) . الطبقات الكبرى : ج 1 ص 247 .
( 2 ) . سنن الدار قطنى : ج 1 ص 243 .
( 3 ) . الموطّأ ، مالك : ج 1 ص 72 ح 8 .