فصل هفتم خوشخويى
7 / 1 اهمّيت اخلاق
5615 . پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله : اخلاق ، « 1 » ظرف دين است .
5616 . پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله : چون خداوند متعال ايمان را آفريد ، ايمان گفت : " خدايا ! مرا نيرومند گردان " و خداوند ، آن را با خوشخويى و بخشندگى نيرومند ساخت . و چون كفر را آفريد ، كفر گفت : " خدايا ! مرا توانا گردان " و خداوند ، آن را با بخل و بدخويى توانمند ساخت .
7 / 2 تشويق به خوشخويى
5617 . پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله : اسلام ، خوشخويى است .
هامش
( 1 ) ابو حامد غزّالى مىنويسد : كلمات " خَلق " و " خُلق " با هم به كار مىروند . مثلًا گفته مىشود : " فلان حَسَنُ الخَلق و الخُلق " ؛ يعنى : خوش ظاهر و باطن است . بنا بر اين ، منظور از خَلق ، شكل و چهره ظاهرى است و مراد از خُلق ، صورت و چهره باطنى . . . . خُلق ، عبارت است از : هيئت و حالتى راسخ در نفْس ، كه به سبب آن ، افعال به راحتى و بدون احتياج به فكر و تأمّل ، از نفس سر مىزند . حال ، اگر از آن هيئت و خوى ، افعال و رفتارهاى پسنديده عقلى و شرعى سر بزند ، آن هيئت را خُلقِ حَسَن ( خوى نيكو ) مىنامند و اگر افعال زشت و ناپسند سر بزند ، آن را خُلق سَيِّئ ( خوى بد و ناپسند ) مىنامند ( ر . ك : المحجّة البيضاء : ج 5 ص 95 ) .