4091 . پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله : خداوند تعالى به بدنها و حسبها و دارايىهاى شما نمىنگرد ؛ بلكه به دلهاى شما مىنگرد ، پس اگر كسى داراى دلى صالح بود ، خداوند بر او ترحّم مىكند .
2 / 5 انواع دلها
4092 . پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله : دلها چهار گونهاند : دلى كه در آن ايمان هست و قرآن نيست ، دلى كه در آن هم ايمان است و هم قرآن ، دلى كه در آن قرآن هست و ايمان نيست ، و دلى كه در آن نه ايمان است و نه قرآن .
دل اوّل ، همچون خرماست ؛ خوشطعم است ، امّا عطر ندارد . دل دوم ، همچون مشكدان است كه اگر دَرَش را باز كنى ، خوشبوست و اگر هم ببندى ، باز خوشبوست . دل سوم ، مانند اشنان است ؛ خوشبو و بدطعم . و دل چهارم ، مانند حنظل « 1 » است ؛ بدبو و بدطعم .
4093 . پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله : دلها چهار گونهاند : دل صاف كه در آن ، چيزى مانند چراغ مىدرخشد ، دل غلافشده كه به غلافش بسته شده است ، دل نگونسار ، و دل روىگردان .
4094 . پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله : دل مؤمن ، صاف است و در آن ، چراغى مىدرخشد و دل كافر ، سياه و وارونه است .
2 / 6 سلامت دل
قرآن " و روزى كه [ مردم ] برانگيخته مىشوند ، رسوايم مكن ؛ روزى كه هيچ مال و فرزندى سود نمىبخشد ، مگر كسى كه دلى سالم به سوى خدا بياورد " .
هامش
( 1 ) . گياهى است كه ميوه آن به بزرگى يك نارنج است و مصرف دارويى دارد و بسيار تلخ است ( فرهنگ معين : ج 4 ص 5207 ) .