راستگويىِ وى دلالت نمىكند ، بلكه اگر انجام دهد ، بر دروغگويىاش دلالت مىكند ؟ زيرا [ در اين صورت ] به چيزى استدلال كرده ، كه دليل نيست و افراد ناتوان را در خرد و دينشان گول زده و فرستاده پروردگار جهانيان ، از چنين كارى والاتر و برتر است " .
آن گاه ، فرمود : " اى عبد اللّه ! امّا سخنت كه گفتى " يا آسمان ، چنان كه تو مىپندارى ، پاره پاره فرو ريزد ؛ چون خودت گفتى : و اگر ببينند سنگى از آسمان فرود مىآيد ، مىگويند : ابرى متراكم است " . بدان كه در بارش سنگ ، نابودى و مرگ شماست . تو با اين درخواست ، از فرستاده خدا مىخواهى كه تو را نابود كند ؛ ولى فرستاده پروردگار جهانيان ، [ به تو ] مهربانتر از اين است و تو را نابود نخواهد كرد ؛ بلكه دلايل الهى را براى تو بيان مىكند . حجّتهاى الهى بر پيامبرش ، تنها بر اساس پيشنهاد بندگانش نيست ؛ چون بندگان به خير و شر ، ناآگاهاند و گاه پيشنهاد آنان با همديگر اختلاف پيدا مىكند و متضاد مىشود ، به گونهاى كه انجام دادن آن محال مىگردد . [ زيرا اگر بنا شد پيشنهادهاى آنان انجام شود ، رواست كه تو پيشنهاد سقوط آسمان را بر سرتان كنى و ديگرى پيشنهاد كند كه آسمان سقوط نكند ؛ بلكه زمين به طرف آسمان برود و آسمان به زمين بچسبد و اين دو پيشنهاد ، متضاد و متنافى است يا آن كه انجامش محال است ] و خداوند عز و جل تدبيرش را به گونهاى جارى نمىكند كه محال ، لازم آيد " .
آن گاه ، پيامبر خدا فرمود : " اى عبد اللّه ! آيا تاكنون پزشكى را ديدهاى كه داروهايش به پيشنهاد بيمارانش باشد ؟ ! بلكه با بيمار ، آن گونه رفتار مىكند كه مىداند صلاح وى در آن است ؛ چه بيمار دوست داشته باشد و چه دوست نداشته باشد . شما بيمار هستيد و خدا پزشك شماست . اگر به داروى او گردن نهاديد ، شفا پيدا مىكنيد و اگر از فرمانش سرپيچى كرديد ، بيمار مىشويد .
افزون بر آن ، اى عبد اللّه ! كِى ديدهاى حاكمى از حاكمان گذشته ، چنين حكم براند كه مدّعىِ حقّى ، بر پايه پيشنهاد طرف دعوا ، بيّنه اقامه كند ؟ زيرا در اين صورت ، هيچ حق و يا ادّعايى براى كسى و بر ضدّ كسى ثابت نخواهد شد و بين ستمگر و ستمديده و بين راستگو و دروغگو ، فرقى نخواهد ماند " .
حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى) — صفحة 197
مساهمون: محمد الريشهري
ص١٩٧