" خداوند ، بر هيچ كس جز به قدر توانايىاش تكليف نمىكند . آنچه [ از خوبى ] به دست آورده ، به سود او ، و آنچه [ از بدى ] به دست آورده ، به زيان اوست . پروردگارا ! اگر فراموش كرديم يا به خطا رفتيم ، بر ما مگير . پروردگارا ! هيچ بار گرانى بر [ دوش ] ما مگذار ؛ همچنان كه بر [ دوش ] كسانى كه پيش از ما بودند ، نهادى . پروردگارا ! و آنچه تاب آن نداريم ، بر ما تحميل مكن و از ما درگذر و ما را ببخشاى و بر ما رحمت آور . سرور ما تويى . پس ما را بر گروه كافران ، پيروز كن " .
" بر توانگر است كه از دارايى خود ، هزينه كند ، و هر كه روزى او تنگ باشد ، بايد از آنچه خدا به او داده ، خرج كند . خدا هيچ كس را جز [ به قدر ] آنچه به او داده است ، تكليف نمىكند . خدا به زودى پس از دشوارى ، آسانى فراهم مىكند " .
حديث 2433 . پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله : از جمله چيزهايى كه خداوند به امّت من ارزانى داشته و با اين كار ، آنها را بر ديگر امّتها برترى بخشيده است ، سه چيز است كه آنها را جز به پيامبران نداده است ؛ زيرا خداوند تبارك و تعالى هرگاه پيامبرى را مبعوث مىكرد ، به او مىفرمود : " در دينت كوشا باش و خود را در تنگنا قرار مده " . خداوند تبارك و تعالى اين نعمت را به امّت من ارزانى داشته است ، آن جا كه مىفرمايد : " و براى شما در دين ، هيچ تنگنايى قرار نداد . . . " ؛ يعنى هيچ چيز توانفرسايى .
1 / 13 انجام دادن مباحها ، و آنچه تكليفى در آن نيست
2434 . پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله : خداوند متعال ، همچنان كه دوست ندارد معصيت شود ، دوست دارد به رخصتهايش « 1 » عمل شود .
2435 . پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله : خداوند متعال ، دوست دارد رخصتهايش پذيرفته شود ، همچنان كه بنده دوست دارد آمرزيده شود .
2436 . پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله : خداوند ، همچنان كه دوست دارد به واجباتش عمل شود ، دوست دارد رخصتهايش نيز به جا آورده شود .
هامش
( 1 ) . مقصود از رخصت ، جايى است كه خداوند متعال ، تكليفى را برداشته و يا آن را آسانتر كرده است .