الهى و نشانه وجود شعور و تدبير در نظام هستى مىداند :
" الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلَّمَ الْإِنْسانَ ما لَمْ يَعْلَمْ .
« 1 »
خدايى كه به وسيله قلم ياد داد . به انسان ، آنچه را نمىدانست ، ياد داد " .
9 . اختلاف زبانها و شكلها
اختلاف زبانها ، شكلها و رنگهاى مردم ، يكى ديگر از دلايل خداشناسى است ؛ زيرا اگر كارخانه آفرينش شعور نداشت ، مانند همه ماشينهاى ديگر ، توليدات آن يكنواخت بود .
از سوى ديگر ، زندگى اجتماعى بشر ، بدون شناخت يكديگر ميسّر نيست . فرض كنيد در يك جامعه ، همه انسانها داراى يك شكل و قيافه ، يك رنگ و با يك نوع گويش هستند و هيچ كس از ديگرى قابل شناسايى نيست ؛ نه پدر از فرزند ، نه همسر از بيگانه ، نه مجرم از بىگناه ، نه بدهكار از طلبكار ، نه فرمانده از فرمانَبر ، نه رئيس از مرئوس ، و نه دوست از دشمن . چگونه مىتوان در چنين جامعهاى زندگى كرد ؟ ! از اين رو ، قرآن تأكيد مىفرمايد :
" وَ مِنْ آياتِهِ خَلْقُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافُ أَلْسِنَتِكُمْ وَ أَلْوانِكُمْ
« 2 »
إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِلْعالِمِينَ
« 3 »
.
و از نشانههاى اوست آفرينش آسمانها و زمين و اختلاف زبانها و رنگهايتان . در اين ، نشانههايى براى دانايان است " .
هامش
( 1 ) . قلم : آيه 4 5 .
( 2 ) . الوان ، هم به معناى اختلاف صورتها و هم به معناى اختلاف رنگها تفسير شده است . هر دو تفسير ، صحيح است و اختلاف الوان ، به هر دو معنا از ادلّه توحيد است ( ر . ك : مفردات ألفاظ القرآن : ذيل : " اللون " ، التفسير الكبير : ج 25 ص 92 ، تفسير الجواهر : ج 15 ص 499 ، تفسير نمونه : ج 16 ص 394 ) .
( 3 ) . روم : آيه 22 .