كسى كه خود را نشناسد ، از راه رهايى دور مىافتد و در گمراهى و نادانى فرو مىغلتد .
3 . كليد هستىشناسى
دسته سوم ، احاديثى هستند كه تصريح مىكنند خودشناسى ، مقدّمه و كليد هستىشناسى است ؛ چنان كه از امام على عليه السلام نقل شده است :
مَن عَرَفَ نَفسَهُ فَهُوَ لِغَيرِهِ أعرَفُ . « 1 »
آن كه خود را بشناسد ، ديگران را بهتر مىشناسد .
مَن عَرَفَ نَفسَهُ فَقَدِ انتَهى إِلى غايَةِ كُلِّ مَعرِفَةٍ و عِلمٍ . « 2 »
آن كه خود را بشناسد ، به نهايتِ هر شناخت و دانشى مىرسد .
4 . كليد خداشناسى
دسته چهارم ، احاديثى هستند كه خودشناسى را كليد خداشناسى ، بلكه برابر با خداشناسى مىدانند كه مشهورترينِ آنها اين حديث شريف است كه از پيامبر خدا و امام على عليه السلام روايت شده كه فرمودهاند :
مَن عَرَفَ نَفسَهُ فَقَد عَرَفَ رَبَّهُ . « 3 »
آن كه خود را بشناسد ، پروردگارش را شناخته است .
5 . مقصود از خودشناسى
دسته پنجم ، احاديثىاند كه مقصود از خودشناسى را تبيين و تفسير مىكنند .
اكنون با عنايت به اين كه در ميان همه آيات و رواياتى كه مردم را به خودشناسى
هامش
( 1 ) . غرر الحكم : ح 8758 .
( 2 ) . غرر الحكم : ح 8949 .
( 3 ) . روضة الواعظين : ص 136 ح 3470 .