خداوند وجايگاه والاي " معرفة اللّه " است وآن گاه ، تحليلي از أحاديث " معرفة اللّه باللّه ؛ شناخت خداوند به خداوند " آمده است . با اين درآمد ، سخن از توحيد و " فطرت توحيدي " به ميان مىآيد وبدين سان ، گزارش آيات وروايات درباره " فطرت " و " فطرت توحيد " آمده وآن گاه ، تحليلي از اين أحاديث وگزارش دقيق اين كه " توحيد ، فطرى است " ، يعنى چه .
آن گاه ، بحث " رؤيت خداوند " مطرح مىشود واين آية الهى كه
" ما كَذَبَ الْفُؤادُ ما رَأى
؛ « 1 » آنچه رأى دل ديد ، انكار [ ش ] نكرد " وروايات مرتبط با " رؤيت خداوند " كه به لحاظ آيات قرآن وروايات ، از جمله بحثانگيزترين وپُرجنجالترين مباحث توحيدي بين مسلمانان است . در اين فصل ، روايات درباره رؤيت ، گزارش شده است وآن گاه ، ضمن تحليلي در پرتو آيات وروايات ودلايل عقلي ، بر " اعتقاد رؤيت خداوند با چشم سر " ، خطّ بطلان كشيده شده است .
سخن بلندآوازه وبسيار مشهور پيامبر خدا كه " من عرف نَفسه فقد عرف ربّه ؛ « 2 » هر كه خود را شناخت ، پروردگارش را شناخته است " ، در اين فصل آمده است ؛ روايات همگون آن وآن گاه ، تحليلي از سند ، مفهوم ومعناى حديث ، وگزارشى از كوشش عالمان در شرح وتفسير اين حديث ودر ادامه آن ، پژوهشى درباره آيات مرتبط با خلقت انسان . پيشتر سخن از " درجات شناخت " و " مراحل شناخت خداوند " بود واكنون ، پژوهشى مىآيد درباره چگونگى دست يافتن به برترين مرحله شناخت وأوج " معرفة اللّه " در پرتو آيات وروايات نبوي .
آثار معرفت الهى ونقش آن در حيات فردى واجتماعي انسان ، در اين قسمت
هامش
( 1 ) نجم : آية 11 .
( 2 ) بحار الأنوار : ج 2 ص 32 ح 22 .