- 4 - احمد بن حنبل 164 - 241
ابو اسحاق شيرازى در « ذكر فقهاء بغداد » نخستين كسى را كه ياد كرده احمد بن محمد بن حنبل است و او را چنين عنوان و ترجمه كرده است :
« ابو عبد الله احمد بن محمد بن حنبل بن هلال شيبانى رضى الله عنه .
« احمد به سال يك صد و شصت و چهار ( 164 ) متولد شده و در روز جمعه از ماه رجب از سال دويست و چهل و يك در گذشته است . قتيبة بن سعيد گفته است : اگر احمد بن حنبل عصر مالك و ثورى و اوزاعى و ليث بن سعد را ادراك كرده بود او بر ايشان مقدم مىبود . پس به قتيبه گفته شده است : تو احمد را به « تابعان » ملحق مىسازى و از ايشان بشمار مىآورى ! ! پاسخ داده است آرى به بزرگان تابعان . و ابو ثور گفته است : احمد بن حنبل از ثورى اعلم و افقه است » محمد بن اسحاق ، ابن نديم ، او را به نام ابو عبد الله احمد بن حنبل ياد كرده و كتابهاى زير را براى او نام برده است .
« كتاب العلل ، كتاب التّفسير ، كتاب النّاسخ و المنسوخ ، كتاب الزّهد ، كتاب المسائل ، كتاب الفضائل ، كتاب الفرائض ، كتاب المناسك ، كتاب الايمان ، كتاب الاشربة ، كتاب طاعة الرّسول ، كتاب الرّدّ على الجهميّة ، كتاب المسند و يحتوى على نيّف و اربعين الف حديث » مهمترين كتب احمد همين كتاب مسند است كه چندى پيش در حجاز با تصحيح و چاپى بسيار خوب در مجلَّداتى متعدّد به چاپ رسيده و مورد استفاده شده است .
ابو نعيم در بارهء احمد بن محمد بن حنبل هم پس از اين كه او را بعنوان « و منهم الامام المبجّل و الهمام المفضل ابو عبد الله احمد بن حنبل » ياد كرده به تفصيل سخن رانده
ادوار فقه ( فارسي ) — صفحة 758
مساهمون: محمود الشهابي الخراساني
ص٧٥٨