آن چه نام خدا بر آن ياد گرديده چنان كه در آيهء بعد هم تصريح شده است به حرمت آن چه نام خدا بر آن ياد نشده ، خواه ترك تسميه بعمد باشد يا به نسيان * ( وَلا تَأْكُلُوا مِمَّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ الله عَلَيْه ) * ، داود و احمد همين نص را پيروى كرده و گفتهاند ترك نام خدا چه بطور عمد باشد و چه بطور نسيان موجب تحريم است مالك و شافعى به استناد روايتى از پيغمبر ( صلَّى الله عليه و آله و سلَّم ) به اين عبارت « ذبيحة المسلم حلال و ان لم يذكر اسم الله عليه » بر خلاف گفتهاند .
شيعه و ابو حنيفه ترك تسميه را اگر بعمد باشد موجب تحريم دانستهاند و اگر بطور نسيان باشد به استناد « حديث رفع » ، موجب تحريم ندانسته و روايت نبوى را ، بر فرض صحت سند ، بر مورد نسيان حمل كردهاند و حنفيه آيه را به ميته تأويل كرده و تسميه را اسم براى مذكَّى دانسته يا اين كه آيه را بر * ( ما أُهِلَّ لِغَيْرِ الله بِه ) * كه « فسق » خوانده شده محمول دانستهاند . فاضل اضمار كلمهء « عمد » را در آيه اولى دانسته است .
و از آن جمله است تعيين مراد از « اضطرار » كه استثناء شده به آن چه موجب شود خوف از تلف يا مرض يا ضعف از مرافقت همراهان ( با ضرورت رفاقت با ايشان ) يا ضعف از سوارى را ( با نياز بدان ) پس مشرف شدن به مرگ در مورد اضطرار ، اعتبار نشده بلكه مجرد خوف براى اباحه كافيست .
مجموع آياتى كه در ذيل كتاب « مطاعم و مشارب آورده شده » 18 آيه است .
ادوار فقه ( فارسي ) — صفحة 215
مساهمون: محمود الشهابي الخراساني
ص٢١٥